ตรวจเลือดก่อนแต่งงาน และตรวจ STI สำหรับคู่รัก ควรตรวจอะไรบ้าง

คู่รักหลายคู่บอกหมอว่า “อยากตรวจก่อนแต่งงาน แต่กลัวแฟนคิดว่าไม่ไว้ใจ” หมอเข้าใจความรู้สึกนี้ครับ แต่ลองมองอีกมุม การตรวจด้วยกันคือการบอกว่า “เราจะดูแลกันระยะยาว” ไม่ใช่การจับผิด และยิ่งตรวจก่อนวางแผนมีลูก ยิ่งช่วยป้องกันปัญหาที่หลีกเลี่ยงได้หลายอย่าง บทความนี้ใช้ได้กับคู่รักทุกเพศ ไม่ว่าจะจดทะเบียนสมรสตาม พ.ร.บ.สมรสเท่าเทียม หรือเพิ่งเริ่มคบกันจริงจัง

ส่วนที่ 1: ตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (ทุกคู่ควรตรวจ)

1. HIV ใช้การตรวจ Ag/Ab รุ่นที่ 4 จากเลือด ถ้าใครคนหนึ่งมีเชื้อ การรักษาจนไวรัสตรวจไม่พบทำให้ไม่ส่งต่อเชื้อทางเพศสัมพันธ์ อ่านที่ U=U ตรวจไม่พบ เท่ากับ ไม่แพร่เชื้อ
2. ซิฟิลิส ตรวจเลือด RPR/VDRL ร่วมกับการตรวจจำเพาะ เช่น TPHA สำคัญมากก่อนตั้งครรภ์ เพราะซิฟิลิสส่งต่อถึงทารกได้ ดูที่ ซิฟิลิส
3. ไวรัสตับอักเสบบี ตรวจ HBsAg และภูมิคุ้มกัน (Anti-HBs) ถ้ายังไม่มีภูมิ ควรฉีดวัคซีน ถ้าคู่มีเชื้อ อีกฝ่ายยิ่งต้องฉีด
4. ไวรัสตับอักเสบซี ตรวจ Anti-HCV ปัจจุบันรักษาหายได้ด้วยยากิน
5. หนองในและหนองในเทียม ตรวจ PCR จากปัสสาวะหรือไม้ป้าย และป้ายคอหรือทวารหนักตามรูปแบบเพศสัมพันธ์ ดูที่ ตรวจ STI แบบ PCR
6. พยาธิในช่องคลอด (Trichomonas) โดยเฉพาะถ้ามีตกขาวผิดปกติหรือมีความเสี่ยง

แล้ว HPV กับเริมล่ะ

• HPV ยังไม่มีการตรวจเลือดที่ใช้คัดกรองได้ ผู้หญิงใช้การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามช่วงอายุ ส่วนการป้องกันที่เหมาะที่สุดคือ วัคซีน HPV ทั้งสองคน
• เริม แนวทางสากลไม่แนะนำให้ตรวจเลือดหาเริมในคนที่ไม่มีอาการ เพราะคนจำนวนมากมีภูมิต่อ HSV-1 อยู่แล้ว และผลเลือดไม่ได้บอกว่าติดเมื่อไรหรือจากใคร ถ้าใครเคยมีแผลเริม คุยกันตรง ๆ และวางแผนป้องกันจะได้ประโยชน์กว่า อ่านเพิ่มที่ เริม

ส่วนที่ 2: ตรวจเพื่อวางแผนมีบุตร

1. หมู่เลือด ABO และ Rh ถ้าฝ่ายหญิงเป็น Rh ลบ ต้องเฝ้าระวังระหว่างตั้งครรภ์
2. ความสมบูรณ์ของเลือด (CBC) ดูภาวะโลหิตจาง และค่า MCV/MCH ที่ช่วยคัดกรองธาลัสซีเมีย
3. พาหะธาลัสซีเมีย ตรวจชนิดฮีโมโกลบิน (Hb typing) และตรวจเพิ่มตามข้อบ่งชี้ ประเทศไทยมีคนเป็นพาหะจำนวนมาก ถ้าทั้งคู่เป็นพาหะชนิดเดียวกัน ลูกมีโอกาสเป็นโรครุนแรง ซึ่งวางแผนรับมือได้ถ้ารู้ก่อน
4. ภูมิคุ้มกันหัดเยอรมัน (Rubella IgG) ถ้าไม่มีภูมิ ควรฉีดวัคซีนและเว้นการตั้งครรภ์ตามคำแนะนำแพทย์
5. น้ำตาลในเลือด และความดันโลหิต โดยเฉพาะคนที่มีน้ำหนักเกินหรือมีประวัติครอบครัว
6. อื่น ๆ ตามความเหมาะสม เช่น การทำงานของไทรอยด์ การตรวจภายในและคัดกรองปากมดลูก หรือการตรวจน้ำเชื้อถ้ามีบุตรยาก ดูที่ ตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อ

สำหรับคู่ที่มีเชื้อ HIV ฝ่ายเดียวและอยากมีลูก ปัจจุบันวางแผนได้อย่างปลอดภัย อ่านที่ HIV กับการมีลูก

คู่รักระยะยาว คู่เปิด และคู่ LGBTQ+

• คู่ที่คบกันนานและมีคู่เดียว ถ้าตรวจครบแล้วผลลบทั้งคู่ อาจตรวจซ้ำเมื่อมีเหตุให้กังวล หรือตามการตรวจสุขภาพประจำปี
• ความสัมพันธ์แบบเปิด ควรตกลงกติกาการป้องกันร่วมกัน และตรวจทุก 3–6 เดือน พิจารณา PrEP สำหรับคนที่มีความเสี่ยงต่อเนื่อง
• คู่ชายรักชายหรือคู่ที่มีแองนัลเซ็กซ์ ควรป้ายทวารหนักและคอเพิ่ม เพราะการตรวจปัสสาวะอย่างเดียวพลาดได้มาก

ข้อแนะนำก่อนไปตรวจ

• เลือกช่วงเวลาที่ไม่มีความเสี่ยงใหม่ใน 2–6 สัปดาห์ก่อนตรวจ หรือแจ้งแพทย์ถ้ามี เพราะบางโรคยังอยู่ในช่วงที่ตรวจไม่เจอ อ่านที่ ระยะฟักตัวและช่วงเวลาตรวจ HIV
• ไม่จำเป็นต้องงดอาหาร ยกเว้นตรวจน้ำตาลหรือไขมันแบบอดอาหาร
• ตกลงกันก่อนว่าจะดูผลด้วยกันหรือแยกกัน การเคารพความเป็นส่วนตัวของแต่ละคนสำคัญเท่ากับผลตรวจ

เมื่อไรควรพบแพทย์ และคลินิกช่วยอะไรได้

ถ้ากำลังวางแผนแต่งงาน มีบุตร หรือเริ่มความสัมพันธ์ใหม่ ควรตรวจล่วงหน้าอย่างน้อย 3–6 เดือน เพื่อให้มีเวลาฉีดวัคซีนที่ขาดและรักษาสิ่งที่เจอ ที่ Dr. Kris Clinic หมอจัดรายการตรวจให้เหมาะกับแต่ละคู่ ไม่ตรวจเกินจำเป็น ให้คำปรึกษาแบบคู่ และวางแผนวัคซีนต่อได้ทันที รวมถึงช่วยคุยในเรื่องที่ยากจะเริ่มต้นสำหรับคู่รักผ่าน การปรึกษาปัญหาคู่รัก