ช่วงหลายปีที่ผ่านมา ซิฟิลิสเพิ่มขึ้นทั้งในไทยและทั่วโลก หมอเจอคนไข้ที่ป้องกัน HIV ได้ดีด้วย PrEP แต่ยังเป็นซิฟิลิสหรือหนองในเทียมซ้ำแล้วซ้ำอีก Doxy-PEP จึงเป็นเครื่องมือใหม่ที่หลายคนสนใจ แต่ก็เป็นยาปฏิชีวนะ ที่ต้องใช้ให้ถูกคนและถูกวิธี เพื่อไม่ให้สร้างปัญหาเชื้อดื้อยาในระยะยาวครับ
Doxy-PEP คืออะไร
Doxy-PEP (Doxycycline Post-Exposure Prophylaxis) คือการกินยาปฏิชีวนะ Doxycycline ขนาด 200 มิลลิกรัมครั้งเดียว หลังมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ใช้ถุงยาง ทางปาก ทวารหนัก หรือช่องคลอด เพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรียก่อนที่จะตั้งตัวได้ โรคที่ป้องกันได้คือ ซิฟิลิส หนองในเทียม และหนองในแท้ ส่วน HIV เริม HPV และโรคจากไวรัสอื่น Doxy-PEP ไม่ได้ช่วย
ช่วยลดได้
STI จากแบคทีเรีย
- ซิฟิลิส (ลดได้มากกว่า 80%)
- หนองในเทียม (ลดได้มากกว่า 80%)
- หนองในแท้ (ลดได้ราวครึ่งหนึ่ง)
ตัวเลขจาก DoxyPEP Study (NEJM 2023) ในชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศ
หลักฐานจากงานวิจัย
- DoxyPEP Study (NEJM 2023) ในชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศที่ใช้ PrEP หรืออยู่ร่วมกับ HIV พบว่าลด STI จากแบคทีเรียโดยรวมได้ราวสองในสาม โดยลดหนองในเทียมและซิฟิลิสได้มากกว่า 80% และลดหนองในได้ราวครึ่งหนึ่ง
- DOXYVAC ในฝรั่งเศส ได้ผลไปในทิศทางเดียวกัน ลดหนองในเทียมและซิฟิลิสได้มาก
- dPEP Kenya (NEJM 2023) ในหญิงที่ใช้ PrEP ไม่พบว่าลด STI ได้ ส่วนหนึ่งอาจเกี่ยวกับการกินยาไม่สม่ำเสมอและเชื้อที่ดื้อยาอยู่แล้ว
เหตุที่ลดหนองในแท้ได้น้อยกว่า เพราะเชื้อหนองในจำนวนมากในหลายภูมิภาค รวมถึงเอเชีย ดื้อยากลุ่ม Tetracycline อยู่แล้ว อ่านเพิ่มที่ หนองใน
แนวทางล่าสุดแนะนำใคร
CDC (มิถุนายน 2567) แนะนำให้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศ ที่เคยได้รับการวินิจฉัยซิฟิลิส หนองในเทียม หรือหนองในแท้อย่างน้อย 1 ครั้งในรอบ 12 เดือน ได้รับคำปรึกษาเรื่อง Doxy-PEP และสำหรับกลุ่มเดียวกันที่ไม่เคยเป็น STI แต่มีความเสี่ยงต่อเนื่อง ให้พิจารณาร่วมกันเป็นราย ๆ
องค์การอนามัยโลก (กรกฎาคม 2569) ออกคำแนะนำแบบมีเงื่อนไขว่า Doxy-PEP อาจเสนอให้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศ โดยให้ความสำคัญกับผู้ที่เพิ่งเป็น STI จากแบคทีเรีย โดยเฉพาะซิฟิลิส และผู้ที่อยู่ในเครือข่ายที่มีอุบัติการณ์สูง และ ไม่แนะนำในกลุ่มประชากรอื่น หรือการกินแบบ PrEP ทุกวัน
สำหรับผู้หญิง ผู้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้หญิง และกลุ่มอื่น ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอ ในประเทศไทย การใช้ Doxy-PEP จึงเป็นการตัดสินใจร่วมกันระหว่างแพทย์กับผู้รับบริการ โดยอิงแนวทางสากลเหล่านี้
ไม่แนะนำซื้อยาเก็บไว้กินเอง เพื่อลดปัญหาเชื้อดื้อยา
กินอย่างไร
- กิน Doxycycline 200 มิลลิกรัมครั้งเดียว (เช่น 100 มก. 2 เม็ดพร้อมกัน) เหมาะที่สุดภายใน 24 ชั่วโมง และไม่เกิน 72 ชั่วโมง หลังมีเพศสัมพันธ์ไม่ป้องกัน
- ถ้ามีเพศสัมพันธ์หลายครั้งในวันเดียวกัน กินครั้งเดียวพอ ไม่เกิน 200 มก. ใน 24 ชั่วโมง ถ้ามีเพศสัมพันธ์ทุกวัน กินได้วันละครั้งตามแนวทาง CDC
- กินพร้อมน้ำเปล่าเต็มแก้ว และอาหาร นั่งหรือยืนตัวตรงอย่างน้อย 30 นาที อย่ากินก่อนเข้านอนทันที เพื่อป้องกันหลอดอาหารอักเสบ
- กินห่างจาก นม ยาลดกรด แคลเซียม เหล็ก แมกนีเซียม สังกะสี อย่างน้อย 2 ชั่วโมง เพราะลดการดูดซึมยา
ผลข้างเคียงและข้อห้าม
- คลื่นไส้ ปวดท้อง แสบร้อนกลางอก
- แพ้แสงแดดง่าย ผิวไหม้เร็วกว่าปกติ ควรทาครีมกันแดดและหลีกเลี่ยงแดดจัด โดยเฉพาะในเมืองร้อนอย่างไทย
- ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Tetracycline
- กินร่วมกับ PrEP, PEP และยาต้านไวรัส HIV ได้ ส่วนผู้ที่ใช้ยาอื่นประจำ เช่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยากันชัก ต้องแจ้งแพทย์
เรื่องเชื้อดื้อยาที่ต้องคิดให้รอบ
ความกังวลหลักของ Doxy-PEP คือการใช้ยาปฏิชีวนะซ้ำ ๆ อาจทำให้
- เชื้อหนองในดื้อยากลุ่ม Tetracycline มากขึ้น
- เชื้อในร่างกาย เช่น Staphylococcus aureus ในจมูกและผิวหนัง ดื้อยามากขึ้น
- สมดุลจุลชีพในลำไส้เปลี่ยนไป
ข้อมูลระยะยาวยังติดตามอยู่ แนวทางสากลจึงให้ใช้ในกลุ่มที่ได้ประโยชน์ชัดเจน ไม่แนะนำให้ใช้กว้าง ๆ หรือซื้อยามาเก็บไว้กินเอง
สิ่งที่ต้องทำควบคู่กัน
- ตรวจ STI ทุก 3–6 เดือน รวมถึงป้ายคอและทวารหนัก และตรวจเลือดซิฟิลิส ถึงจะใช้ Doxy-PEP ก็ยังติดได้ ดูการตรวจที่ ตรวจ STI แบบ PCR 14 เชื้อ และ ซิฟิลิส
- ป้องกัน HIV แยกต่างหาก ด้วย PrEP หรือ PEP ภายใน 72 ชั่วโมง ซึ่งใช้ร่วมกับ Doxy-PEP ได้
- ใช้ถุงยางเมื่อทำได้ และพิจารณา วัคซีน HPV ไวรัสตับอักเสบเอและบี
- ถ้ามีอาการ เช่น หนอง แผล ผื่น ให้มาตรวจทันที อย่าคิดว่า Doxy-PEP กันได้ทั้งหมด
สำหรับคนที่ใช้สารเสพติดร่วมกับเพศสัมพันธ์หรือมีเพศสัมพันธ์แบบกลุ่ม อ่านเรื่องความปลอดภัยเพิ่มที่ Chemsex
คลินิกช่วยอะไรได้
ที่ Dr. Kris Clinic หมอประเมินว่า Doxy-PEP เหมาะกับคุณหรือไม่ โดยดูประวัติ STI รูปแบบความเสี่ยง และโรคประจำตัว อธิบายวิธีกินที่ปลอดภัย ดูแลร่วมกับ PrEP และวางตารางตรวจ STI ทุก 3 เดือน ทั้งที่คลินิกและผ่านบริการออนไลน์ เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดและลดความเสี่ยงเชื้อดื้อยาให้มากที่สุด


1
2
3













