คนไข้หลายคนส่งรูปกล่องยามาถามหมอว่า “ตัวนี้ใช้เป็น PrEP ได้ไหม” หรือ “ยี่ห้อนี้กับยี่ห้อนั้นอันไหนดีกว่า” ในโลกออนไลน์มีข้อมูลสับสนมาก แม้แต่โพสต์ขายยาบางแห่งก็ระบุตัวยาผิด บทความนี้จะสอนวิธีอ่านตัวยาบนกล่อง เพื่อให้คุณเข้าใจว่ายาแต่ละแบบใช้ทำอะไรครับ
หลักคิดข้อแรก: ดูตัวยาสำคัญ ไม่ใช่ชื่อการค้า
ยาต้านไวรัส HIV ในไทยมีทั้งยาต้นแบบและยาสามัญ (Generic) หลายบริษัท ทั้งที่ผลิตในประเทศและนำเข้า ชื่อการค้าต่างกัน แต่ถ้าตัวยาสำคัญและขนาดเหมือนกัน ผ่านการขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือผ่านการรับรองคุณภาพ WHO Prequalification ก็ถือว่ามีประสิทธิภาพเทียบเท่ากัน
ยาที่ใช้เป็น PrEP
| ตัวยาสำคัญ | ใช้เป็น PrEP ได้ไหม | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| Tenofovir Disoproxil Fumarate 300 มก. + Emtricitabine 200 มก. (TDF/FTC) | ได้ ทุกเพศ | ใช้ได้ทั้งแบบทุกวันและ 2-1-1 มีหลายยี่ห้อ |
| Tenofovir Disoproxil Fumarate 300 มก. + Lamivudine 300 มก. (TDF/3TC) | ได้ | องค์การอนามัยโลกยอมรับเป็นทางเลือกเทียบเท่า TDF/FTC |
| Emtricitabine 200 มก. + Tenofovir Alafenamide 25 มก. (F/TAF) | ได้ในบางกลุ่ม | ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศ ยังไม่แนะนำสำหรับเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด และไม่ใช้กับสูตร 2-1-1 |
อ่านวิธีใช้ PrEP ที่ PrEP ยาป้องกัน HIV ก่อนเสี่ยง และ PrEP แบบเฉพาะกิจ 2-1-1
ยาสูตร 3 ตัว ใช้สำหรับ PEP หรือการรักษา
| ยี่ห้อตัวอย่าง | ตัวยาสำคัญ | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|
| Acriptega | Dolutegravir 50 มก. + Lamivudine 300 มก. + TDF 300 มก. (สูตรที่เรียกว่า TLD) | PEP และการรักษา HIV |
| Kocitaf | Dolutegravir 50 มก. + Emtricitabine 200 มก. + TAF 25 มก. | PEP และการรักษา HIV |
| สูตรที่มี Efavirenz (TDF/3TC/EFV หรือ TLE) | Efavirenz 600 มก. + TDF + 3TC | สูตรเก่า ไม่ใช่สูตรแนะนำสำหรับ PEP แล้ว |
รายละเอียดการใช้ PEP อยู่ที่ PEP ยาต้านหลังเสี่ยง
ยา 2 ตัว = PrEP
- TDF/FTC: ทุกเพศ ทุกวันหรือ 2-1-1
- TDF/3TC: ทางเลือกเทียบเท่า
- F/TAF: MSM และหญิงข้ามเพศ ไม่ใช้กับ 2-1-1
ยา 3 ตัว = PEP / รักษา
- TLD (เช่น Acriptega)
- DTG/FTC/TAF (เช่น Kocitaf)
- ไม่ใช้เป็น PrEP
สูตรเก่า
- สูตรที่มี Efavirenz (TLE)
- ไม่ใช่สูตรแนะนำสำหรับ PEP แล้ว
ดูตัวยาสำคัญ ไม่ใช่ชื่อการค้า ยาที่ขึ้นทะเบียนและตัวยาเหมือนกัน ถือว่าเทียบเท่ากัน
TDF กับ TAF ต่างกันอย่างไร
ทั้งคู่เป็นยา Tenofovir แต่ต่างรูปแบบ
- TDF (Tenofovir Disoproxil Fumarate) ใช้มานาน ราคาย่อมเยา ข้อมูลการป้องกันในทุกเพศมากที่สุด มีผลต่อไตและความหนาแน่นกระดูกเล็กน้อย ซึ่งส่วนใหญ่กลับคืนได้
- TAF (Tenofovir Alafenamide) ระดับยาในเลือดต่ำกว่า จึงมีผลต่อไตและกระดูกน้อยกว่า เหมาะกับคนที่ไตทำงานลดลงหรือกระดูกบาง แต่อาจทำให้น้ำหนักและไขมันในเลือดเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
สำหรับคนส่วนใหญ่ที่ไตปกติ TDF ปลอดภัยและได้ผลดีมาก ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนเป็น TAF เพราะคิดว่า “ใหม่กว่าดีกว่า” การเลือกควรดูจากผลเลือดและสุขภาพของแต่ละคน
TDF
- ใช้มานาน ราคาย่อมเยา
- ข้อมูลการป้องกันในทุกเพศมากที่สุด
- มีผลต่อไตและกระดูกเล็กน้อย ส่วนใหญ่กลับคืนได้
TAF
- ระดับยาในเลือดต่ำกว่า
- ผลต่อไตและกระดูกน้อยกว่า
- อาจเพิ่มน้ำหนักและไขมันเล็กน้อย
คนส่วนใหญ่ที่ไตปกติ TDF ปลอดภัยและได้ผลดีมาก การเลือกดูจากผลเลือดและสุขภาพ
ข้อควรรู้เกี่ยวกับ Dolutegravir
- จับกับแร่ธาตุ เช่น แคลเซียม เหล็ก แมกนีเซียม สังกะสี และยาลดกรด ต้องกินห่างกัน ดูเพิ่มที่ แคลเซียม สังกะสี และวิตามินดี
- เพิ่มระดับยาเบาหวาน Metformin ได้ ผู้ที่กินยานี้ต้องแจ้งแพทย์
- อาจนอนไม่หลับหรือปวดศีรษะในช่วงแรก
- องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ใช้ได้ทั้งในผู้ที่อาจตั้งครรภ์และหญิงตั้งครรภ์ หลังข้อมูลระยะยาวไม่พบความเสี่ยงความพิการแต่กำเนิดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
ระวังยาปลอมและยาที่ไม่มีแพทย์ดูแล
- ซื้อยาจากสถานพยาบาลหรือร้านยาที่มีเภสัชกร ตรวจสอบเลขทะเบียนตำรับยาบนกล่อง
- ระวังยาที่ขายในโซเชียลมีเดียราคาถูกผิดปกติ ไม่มีฉลากภาษาไทย หรือแบ่งขายเป็นเม็ด
- ยา PrEP และ PEP ต้องมีการตรวจ HIV ก่อนเริ่ม และตรวจติดตาม การกิน PrEP ในคนที่ติดเชื้อแล้วโดยไม่รู้ตัวทำให้เชื้อดื้อยาได้
เปรียบเทียบการใช้งานทั้งสองแบบได้ที่ PrEP กับ PEP ต่างกันอย่างไร
คลินิกช่วยอะไรได้
ที่ Dr. Kris Clinic หมอเลือกยาที่เหมาะกับผลเลือด โรคประจำตัว และยาที่คุณใช้อยู่ โดยใช้ยาที่ขึ้นทะเบียนถูกต้องและได้มาตรฐาน พร้อมอธิบายวิธีกิน ปฏิกิริยาระหว่างยา และนัดตรวจติดตาม ทั้งที่คลินิกและผ่านบริการทางไกล ดูขั้นตอนที่ รับ PrEP/PEP ออนไลน์ผ่าน Telemedicine ถ้าคุณมีเชื้อ HIV และอยากทราบเรื่องยารักษา อ่าน การรักษา HIV
1
2
3
