หลั่งช้า หรือไม่หลั่ง เกิดจากอะไร และดูแลอย่างไร

เมื่อพูดถึงหลั่งช้า หลายคนหัวเราะแล้วบอกว่า “ดีสิ ใคร ๆ ก็อยากอึด” แต่คนที่เป็นจริงไม่ได้รู้สึกแบบนั้นครับ บางคนต้องใช้เวลานานจนทั้งตัวเองและคู่เหนื่อย เจ็บ หรือหมดอารมณ์ บางคนไม่สามารถหลั่งในช่องคลอดได้เลยแม้อยากมีลูก หลั่งช้าจึงเป็นปัญหาที่ควรได้รับการดูแลไม่ต่างจากหลั่งเร็ว

หลั่งช้า (Delayed Ejaculation) คืออะไร

ตาม DSM-5-TR หลั่งช้าคือภาวะที่หลั่งช้ามาก หรือหลั่งไม่ได้ ในเกือบทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์กับคู่ ต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน และทำให้ทุกข์ใจ ทั้งที่มีการกระตุ้นเพียงพอและอยากหลั่ง

ไม่มีตัวเลขนาทีตายตัว ในทางปฏิบัติ หลายคนใช้เวลาเกิน 25–30 นาทีแล้วยังไม่หลั่ง หรือเลิกกิจกรรมเพราะเหนื่อย

รูปแบบที่พบได้

• หลั่งได้ตอนช่วยตัวเอง แต่ไม่ได้ตอนอยู่กับคู่ พบบ่อยที่สุด
• หลั่งไม่ได้เลยในทุกสถานการณ์ (Anejaculation)
• ถึงจุดสุดยอดแต่ไม่มีน้ำอสุจิออกมา อาจเป็นการหลั่งย้อนเข้ากระเพาะปัสสาวะ (Retrograde ejaculation) ซึ่งเป็นอีกภาวะหนึ่ง

สาเหตุที่พบบ่อย

ด้านร่างกายและยา

• ยาต้านเศร้ากลุ่ม SSRI และ SNRI เป็นสาเหตุที่พบบ่อยมาก อ่าน กินยาต้านเศร้าแล้วเซ็กซ์หาย
• ยาอื่น เช่น ยาต้านโรคจิตบางตัว ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ ยาต่อมลูกหมากกลุ่มแอลฟาบล็อกเกอร์บางตัว
• เบาหวาน ทำให้เส้นประสาทเสื่อม
• ฮอร์โมนเพศชายต่ำ หรือไทรอยด์ทำงานต่ำ ดู อาการขาดฮอร์โมนเพศชาย
• การผ่าตัดในอุ้งเชิงกรานหรือต่อมลูกหมาก การบาดเจ็บไขสันหลัง
• แอลกอฮอล์และสารเสพติด
• อายุที่มากขึ้น ความไวของเส้นประสาทลดลงตามธรรมชาติ

ด้านพฤติกรรมและจิตใจ

• รูปแบบการช่วยตัวเองที่เฉพาะเจาะจงมาก เช่น ใช้แรงกดหรือความเร็วสูง ท่าทางเฉพาะ หรือต้องดูสื่อลามกตลอด ทำให้การกระตุ้นจากคู่จริงไม่พอ
• ความกังวลเรื่องประสิทธิภาพ การจดจ่อกับการ “ต้องเสร็จ” จนเสร็จไม่ได้
• ความกลัวการตั้งครรภ์หรือโรคติดต่อ
• ความรู้สึกผิดเกี่ยวกับเรื่องเพศจากการเลี้ยงดู
• ความห่างเหิน ความขัดแย้ง หรือความดึงดูดที่ลดลงกับคู่

หลั่งช้า

ร่างกายและยา

• ยาต้านเศร้า SSRI/SNRI
• เบาหวาน ฮอร์โมนต่ำ ไทรอยด์ต่ำ
• ผ่าตัดอุ้งเชิงกราน แอลกอฮอล์
• อายุที่มากขึ้น

พฤติกรรมและจิตใจ

• รูปแบบช่วยตัวเองที่เฉพาะเจาะจงมาก
• กังวลว่าต้องเสร็จ
• กลัวตั้งครรภ์หรือโรคติดต่อ
• ความห่างเหินกับคู่

นิยาม DSM-5-TR: เกือบทุกครั้ง ต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน และทำให้ทุกข์ใจ

ผลกระทบที่มักถูกมองข้าม

• ทั้งสองฝ่ายเหนื่อย เจ็บ หรือระคายเคือง
• คู่อาจคิดว่าตัวเองไม่น่าดึงดูด
• ความสัมพันธ์ตึงเครียด เลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์
• คู่ที่อยากมีลูกอาจมีปัญหาในการตั้งครรภ์ ดูเรื่องการตรวจน้ำเชื้อที่ ตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อ (Semen Analysis)

การวินิจฉัย

แพทย์จะซักประวัติละเอียด เช่น เป็นมาตั้งแต่แรกหรือเกิดภายหลัง เป็นทุกสถานการณ์หรือเฉพาะกับคู่ รูปแบบการช่วยตัวเอง ยาที่ใช้ และความสัมพันธ์ จากนั้นตรวจร่างกาย และอาจตรวจเลือด เช่น น้ำตาล ฮอร์โมนเพศชาย ไทรอยด์ โปรแลคติน ถ้าถึงจุดสุดยอดแต่ไม่มีน้ำอสุจิ อาจตรวจปัสสาวะหลังถึงจุดสุดยอดเพื่อดูการหลั่งย้อน

แนวทางดูแลและรักษา

แนวทาง AUA/SMSNA (2020) ระบุว่า ยังไม่มียาที่รับรองสำหรับหลั่งช้าโดยเฉพาะ การดูแลจึงเน้นที่ต้นเหตุ

1. ทบทวนยา ร่วมกับแพทย์ผู้สั่ง อาจลดขนาด เปลี่ยนยา หรือเพิ่มยาบางตัว ห้ามหยุดยาเอง
2. รักษาโรคร่วม เช่น คุมเบาหวาน รักษาฮอร์โมนต่ำหรือไทรอยด์ต่ำเมื่อตรวจยืนยัน
3. ปรับรูปแบบการช่วยตัวเอง ค่อย ๆ ลดแรงกดและความเร็ว ใช้เจลหล่อลื่น ลดการพึ่งสื่อลามก เพื่อให้ร่างกายตอบสนองต่อการกระตุ้นที่ใกล้เคียงกับคู่จริงมากขึ้น
4. การบำบัดทางเพศ (Sex therapy) ลดความกังวล ปรับความคาดหวัง สื่อสารกับคู่ และฝึกเทคนิคอย่าง Sensate Focus
5. เพิ่มการกระตุ้น เช่น การใช้อุปกรณ์สั่นสะเทือน (vibrator) บริเวณอวัยวะเพศ ซึ่งมีที่ใช้ในบางราย
6. ยาที่ใช้นอกข้อบ่งใช้ เช่น คาเบอร์โกลีน (Cabergoline) หรือบูโพรพิออน (Bupropion) มีหลักฐานจำกัด แพทย์จะพิจารณาเป็นรายบุคคล

1. 1ทบทวนยาร่วมกับแพทย์ผู้สั่ง ห้ามหยุดยาเอง
2. 2รักษาโรคร่วมคุมเบาหวาน รักษาฮอร์โมนหรือไทรอยด์เมื่อยืนยัน
3. 3ปรับการช่วยตัวเองลดแรงกด ความเร็ว และการพึ่งสื่อลามก
4. 4บำบัดทางเพศลดความกังวล สื่อสารกับคู่ Sensate Focus
5. 5ทางเลือกเพิ่มเพิ่มการกระตุ้น หรือยาตามที่แพทย์ประเมินรายบุคคล

AUA/SMSNA (2020): ยังไม่มียาที่รับรองสำหรับหลั่งช้าโดยเฉพาะ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์ และคลินิกช่วยอะไรได้

• หลั่งช้าต่อเนื่องหลายเดือนจนทุกข์ใจหรือกระทบความสัมพันธ์
• เกิดขึ้นหลังเริ่มยาใหม่
• มีเบาหวาน อาการชาปลายมือปลายเท้า หรือความต้องการลดลงร่วมด้วย
• กำลังวางแผนมีบุตร
• ถึงจุดสุดยอดแล้วไม่มีน้ำอสุจิออกมา หรือปัสสาวะขุ่นหลังมีเพศสัมพันธ์

ที่ Dr. Kris Clinic เราประเมินทั้งด้านร่างกาย ยา ฮอร์โมน และจิตใจ ตรวจเลือดตามความจำเป็น ประสานกับแพทย์ผู้สั่งยาที่คุณใช้อยู่ และให้คำปรึกษาเชิงเพศวิทยาทั้งรายบุคคลและคู่ ทั้งที่คลินิกและออนไลน์ อ่านเพิ่มว่าเมื่อไหร่ควรคุยกับนักเพศวิทยาที่ เมื่อไหร่ควรปรึกษานักเพศวิทยาคลินิก