“หมอครับ ผมตรวจมาสามที่แล้ว ไม่เจอเชื้อเลย แต่ยังแสบจี๊ดอยู่เลย” ประโยคนี้ผมได้ยินบ่อยมาก โดยเฉพาะในคนที่เคยเป็นหนองใน หนองในเทียม หรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ แล้วรักษาหายไปแล้ว ผมอยากบอกก่อนว่า อาการเจ็บของคุณเป็นของจริง ไม่ได้คิดไปเอง แต่สาเหตุอาจไม่ใช่เชื้อที่ซ่อนอยู่ครับ
อาการแบบนี้หน้าตาเป็นอย่างไร
- แสบหรือร้อนในท่อปัสสาวะ ทั้งที่ตรวจไม่พบเชื้อ
- เจ็บจี๊ดแปล๊บเป็นพัก ๆ ที่ปลายอวัยวะเพศ อัณฑะ ฝีเย็บ หรือท้องน้อย
- สัมผัสเบา ๆ ก็เจ็บ (Allodynia) เช่น โดนกางเกงในเสียดสี
- บางคนกลับรู้สึกชา ความรู้สึกลดลง หรือเหมือนมีอะไรคลานอยู่
- ปัสสาวะบ่อย รู้สึกปัสสาวะไม่สุด ทั้งที่ไม่มีปัสสาวะค้างจริง
- อาการแย่ลงเวลาเครียด นั่งนาน หรือหลังหลั่ง
ทำไมเชื้อหายแล้วยังเจ็บ
1. ปลายประสาทไวเกิน (Neuropathic pain)
หลังการอักเสบ เส้นประสาทบริเวณท่อปัสสาวะและอวัยวะเพศอาจ “ตั้งค่าใหม่” ให้ไวกว่าเดิม เหมือนสัญญาณกันขโมยที่ไวจนดังทั้งที่ไม่มีขโมย ระบบประสาทส่วนกลางก็ขยายสัญญาณความเจ็บได้ด้วย เรียกว่า Central sensitization
2. กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็งตัว
เมื่อเจ็บหรือกังวล เรามักเกร็งกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานโดยไม่รู้ตัว เกร็งนาน ๆ ก็ปวดเอง และกดเส้นประสาทได้ อาการกลุ่มนี้ในผู้ชายมักถูกเรียกว่าต่อมลูกหมากอักเสบเรื้อรัง หรือกลุ่มอาการปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรัง (CP/CPPS) แม้ส่วนใหญ่จะไม่มีการติดเชื้อเลย
3. ความกังวลและการเฝ้าสังเกตตัวเอง
หลังมีความเสี่ยงทางเพศ หลายคนกังวลมาก คอยสังเกตอวัยวะเพศทุกวัน กดดู บีบดู ยิ่งสังเกตยิ่งรู้สึก ยิ่งรู้สึกยิ่งกังวล วงจรนี้ทำให้ความเจ็บชัดขึ้นจริง ๆ อ่านเพิ่มเรื่องนี้ที่ ย้ำคิดย้ำทำและวิตกกังวลหลังมีความเสี่ยง (STI Anxiety)
4. การกินยาฆ่าเชื้อวนไปเรื่อย ๆ
บางคนซื้อยาฆ่าเชื้อกินเองหลายรอบ ยาไม่ช่วยเส้นประสาท แต่ทำให้เกิดผลข้างเคียง เชื้อดื้อยา และบางกลุ่ม เช่น ฟลูออโรควิโนโลน ยังสัมพันธ์กับปัญหาเส้นประสาทและเอ็นได้ด้วย
- 1ปลายประสาท ไวเกินระบบประสาทขยายสัญญาณเจ็บ
- 2กังวล ว่าเป็นโรคกลัวเชื้อยังซ่อนอยู่
- 3เฝ้าสังเกต กดดูยิ่งสังเกตยิ่งรู้สึก
- 4เกร็ง อุ้งเชิงกรานเกร็งนานก็ปวดเองและกดเส้นประสาท
- 5ตรวจซ้ำ กินยาวนไม่ช่วยเส้นประสาท วงจรหมุนต่อ
ตรวจให้ครบหนึ่งรอบ แล้วจบ
ก่อนสรุปว่าเป็นอาการจากเส้นประสาท แพทย์ควรตัดการติดเชื้อที่ยังรักษาไม่ครบออกก่อน การตรวจที่เหมาะสมอาจรวม
- ตรวจปัสสาวะและเพาะเชื้อ
- ตรวจแบบ PCR หาหนองใน หนองในเทียม ไมโคพลาสมา เจนิทาเลียม (Mycoplasma genitalium) และทริโคโมแนส ดู ตรวจ STI แบบ PCR 14 เชื้อ
- ตรวจเลือดตามความเสี่ยง เช่น HIV และซิฟิลิส
- ตรวจร่างกาย ดูผิวหนัง แผล ต่อมลูกหมาก และกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน
- ตรวจน้ำตาลในเลือด เพราะเบาหวานทำให้เส้นประสาทผิดปกติได้
ถ้าผลตรวจที่ถูกต้องเป็นลบ การตรวจซ้ำบ่อย ๆ ไม่ได้ช่วยให้หาย และมักทำให้วงจรความกังวลหมุนต่อ ถ้าเคยเป็นหนองใน อ่านเรื่องการติดตามผลที่ หนองใน อาการ การตรวจ และการรักษา
การดูแลและรักษา
แนวทางของ EAU เรื่องปวดอุ้งเชิงกรานเรื้อรังเน้นการดูแลหลายด้านพร้อมกัน
- อธิบายให้เข้าใจ การรู้ว่าอาการไม่ได้มาจากโรคร้ายช่วยลดความเจ็บได้จริง
- กายภาพบำบัดอุ้งเชิงกราน ฝึกคลายกล้ามเนื้อ ไม่ใช่ขมิบเพิ่ม โดยนักกายภาพที่มีประสบการณ์
- ยาสำหรับปวดเส้นประสาท เช่น อะมิทริปไทลีน (Amitriptyline) ขนาดต่ำ กาบาเพนติน (Gabapentin) หรือพรีกาบาลิน (Pregabalin) ตามที่แพทย์ประเมินและสั่ง ต้องใช้ต่อเนื่องหลายสัปดาห์
- ดูแลความกังวล เช่น การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) ฝึกหายใจ ลดการตรวจหรือกดดูตัวเอง
- ปรับชีวิตประจำวัน ลดการนั่งนานบนเบาะแข็ง เลี่ยงการปั่นจักรยานระยะยาวช่วงที่มีอาการ ลดกาแฟ แอลกอฮอล์ อาหารเผ็ดจัดถ้าทำให้แย่ลง ออกกำลังกายเบา ๆ สม่ำเสมอ
- หยุดยาฆ่าเชื้อที่ไม่มีข้อบ่งชี้
ส่วนใหญ่อาการค่อย ๆ ดีขึ้นเป็นเดือน ไม่ใช่วัน ความอดทนและการดูแลต่อเนื่องสำคัญมาก
เข้าใจอาการ
- รู้ว่าไม่ใช่โรคร้าย
- หยุดยาฆ่าเชื้อที่ไม่มีข้อบ่งชี้
ร่างกาย
- กายภาพคลายอุ้งเชิงกราน
- ยาปวดเส้นประสาทตามที่แพทย์ประเมิน
จิตใจ
- CBT ฝึกหายใจ
- ลดการตรวจหรือกดดูตัวเอง
ชีวิตประจำวัน
- ลดนั่งนาน เลี่ยงปั่นจักรยานนาน
- ออกกำลังกายเบา ๆ
ส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นเป็นเดือน ไม่ใช่วัน
ความไวกับการหลั่งเร็ว
บางคนใช้คำว่า “น้องชายไวเกิน” ในความหมายว่าหลั่งเร็ว ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับอาการเจ็บจากเส้นประสาท ถ้าปัญหาของคุณคือหลั่งเร็ว อ่าน หลั่งเร็ว (PE): สาเหตุ วิธีฝึก และการรักษา
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์โดยเร็ว
- มีไข้ หนาวสั่น ปวดหลังหรือปวดเอว
- ปัสสาวะไม่ออก หรือมีเลือดปน
- อัณฑะบวมแดงร้อน หรือปวดอัณฑะอย่างรุนแรงทันที (ต้องไปโรงพยาบาลทันที)
- มีแผล ตุ่มน้ำ หรือผื่นใหม่ที่อวัยวะเพศ อ่าน เริม รักษาได้ไหม
- ความกังวลรุนแรงจนนอนไม่หลับ ทำงานไม่ได้ หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง โทร 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
คลินิกช่วยอะไรได้
ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลทั้งการตรวจให้ครบและเหมาะสม การอธิบายผลให้เข้าใจ การรักษาอาการปวดจากเส้นประสาท และการดูแลความกังวลหลังมีความเสี่ยง โดยไม่ตัดสิน ทั้งที่คลินิกและออนไลน์ และส่งต่อแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะหรือนักกายภาพอุ้งเชิงกรานเมื่อจำเป็น
1
2
3
