หมอคริสแชร์เคส: ชีวิตคู่ดีขึ้นได้ ถ้าเข้าใจวงจรทางเพศของตัวเอง

บางครั้งสิ่งที่ช่วยคนไข้ได้มากที่สุดไม่ใช่ยา แต่เป็นการได้เข้าใจร่างกายของตัวเองครับ เคสนี้เป็นเคสที่ผมใช้กระดาษหนึ่งแผ่นวาดวงจรให้ดู แล้วเห็นสีหน้าของเขาเปลี่ยนจากกังวลเป็นโล่งใจ

ที่มา

เขาเป็นชายวัย 40 ต้น ๆ เดินเข้ามาด้วยสีหน้ากังวล เล่าว่าช่วงหลังเวลามีเพศสัมพันธ์กับภรรยา แข็งตัวได้ในช่วงแรก แต่พอเริ่มไปได้สักพักกลับค่อย ๆ อ่อนลงจนทำต่อไม่ได้ และไปไม่ถึงจุดสุดยอดเลย เขาเครียดและรู้สึกผิดกับภรรยามาก คิดว่าตัวเอง “เสื่อม” แล้ว

สิ่งที่พบ

ผมแยกประเมินเป็นสองส่วนครับ

ส่วนร่างกาย

• ตรวจความดัน น้ำตาล ไขมัน และสอบถามยาที่ใช้ประจำ เพราะยาบางกลุ่ม เช่น ยาต้านเศร้า ทำให้ถึงจุดสุดยอดยากได้ (อ่าน: ยาต้านเศร้ากับเรื่องเพศ)
• ถามเรื่องการแข็งตัวตอนเช้า และการถึงจุดสุดยอดเมื่อช่วยตัวเอง ซึ่งยังปกติ
• ไม่พบสัญญาณของโรคที่อธิบายอาการได้ชัด

ส่วนจิตใจและความสัมพันธ์

• งานช่วงนั้นหนักมาก นอนน้อย
• เขามักรีบเข้าสู่การสอดใส่ เพราะกลัวว่าถ้าช้าจะ “อ่อน” ซึ่งยิ่งทำให้กังวล
• ระหว่างมีเพศสัมพันธ์ เขาเฝ้าสังเกตตัวเองตลอดว่าแข็งพอไหม ซึ่งในทางเพศวิทยาเรียกว่า Spectatoring คือการกลายเป็นคนดูตัวเองแทนที่จะอยู่กับความรู้สึก

การดูแล

ผมอธิบายเรื่อง วงจรการตอบสนองทางเพศ (Sexual Response Cycle) ตามแบบของ Masters และ Johnson ให้ฟังครับ

1. ตื่นตัว (Excitement) การสัมผัส การจูบ บรรยากาศ ทำให้ร่างกายเริ่มตอบสนอง
2. คงที่ (Plateau) ความรู้สึกเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ต้องการการกระตุ้นที่ต่อเนื่องและไม่รีบ
3. จุดสุดยอด (Orgasm) การปลดปล่อยทั้งทางกายและใจ
4. ผ่อนคลาย (Resolution) ร่างกายกลับสู่สภาวะปกติ เป็นเวลาที่ดีสำหรับการกอดและพูดคุย

ผมเสริมด้วยแนวคิดของ Rosemary Basson ที่บอกว่า สำหรับหลายคน ความต้องการไม่ได้มาก่อนเสมอ บางครั้งความใกล้ชิดและความรู้สึกปลอดภัยมาก่อน แล้วความต้องการจึงตามมา

ในเคสนี้ ปัญหาเกิดตั้งแต่ขั้นที่ 1–2 เพราะความเครียดและความรีบ ทำให้ร่างกายไม่เคยเข้าสู่ “จังหวะ” ที่ต่อเนื่องได้ สิ่งที่เราตกลงกันคือ

• ให้เวลากับการเล้าโลมและความใกล้ชิดมากขึ้น
• สร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย ไม่ทำหลังวันที่เหนื่อยมาก
• ลดความคาดหวัง ไม่ตั้งเป้าว่าทุกครั้งต้องจบด้วยการสอดใส่หรือจุดสุดยอด
• ฝึก Sensate Focus ร่วมกับภรรยา และฝึกดึงความสนใจกลับมาที่สัมผัส แทนการเฝ้ามองตัวเอง (อ่าน: สติกับเซ็กซ์)
• นัดติดตาม และบอกไว้ว่าถ้าไม่ดีขึ้นจะพิจารณาการรักษาเพิ่ม เช่น ยาช่วยการแข็งตัวตามที่แพทย์ประเมิน

ไม่กี่สัปดาห์ต่อมา เขากลับมาพร้อมรอยยิ้ม บอกว่าความใกล้ชิดกับภรรยากลับมาเหมือนช่วงแรก ๆ และความกังวลลดลงมาก

1. 1
   ตื่นตัวสัมผัส บรรยากาศ ร่างกายเริ่มตอบสนอง
2. 2
   คงที่ความรู้สึกเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ต้องการความต่อเนื่อง
3. 3
   จุดสุดยอดการปลดปล่อยทั้งกายและใจ
4. 4
   ผ่อนคลายกลับสู่ภาวะปกติ เวลาของการกอดและพูดคุย

ถ้าความเครียดหรือความรีบเข้ามาตั้งแต่ช่วงแรก กราฟจะไม่ขึ้นไปถึงช่วงคงที่ นี่คือจุดที่เคสนี้ติดอยู่

1. 1
   ใกล้ชิด ปลอดภัยเริ่มจากความรู้สึกดี ไม่ใช่ความอยากเสมอไป
2. 2
   เปิดรับ การสัมผัสยอมให้ตัวเองรับการกระตุ้นโดยไม่กดดัน
3. 3
   ตื่นตัวร่างกายและใจเริ่มตอบสนอง
4. 4
   ความต้องการความอยากตามมาหลังการตื่นตัว
5. 5
   พึงพอใจทั้งทางกายและทางใจ ทำให้อยากใกล้ชิดอีก

อ้างอิงแนวคิด Basson R. (2000) ใช้อธิบายคนจำนวนมากที่ความต้องการไม่ได้มาก่อนเสมอ

สิ่งที่ได้เรียนรู้

• ร่างกายไม่ใช่สวิตช์ การตื่นตัวต้องใช้เวลาและความรู้สึกปลอดภัย
• ความกังวลเรื่องสมรรถภาพสร้างวงจรของมันเอง ยิ่งกลัวไม่แข็ง ยิ่งไม่แข็ง
• ต้องตรวจร่างกายก่อนสรุปว่าเป็นเรื่องใจ เพราะการแข็งแล้วอ่อนกลางทางก็เป็นอาการเริ่มต้นของ ED จากหลอดเลือด ได้ ส่วนการไม่ถึงจุดสุดยอดอาจเป็นภาวะหลั่งช้าที่มีสาเหตุอื่น
• การเข้าใจตัวเองและคู่ คือการรักษา ความรู้เรื่องเพศที่ถูกต้องลดความรู้สึกผิดได้จริง

ถ้าคุณกำลังเจอแบบเดียวกัน

ลองอ่านเรื่อง ความเครียด การผ่อนคลาย และการแข็งตัว และ ED: สาเหตุและการรักษา ถ้าอาการเป็นต่อเนื่องเกิน 3 เดือน หรือเริ่มกระทบความสัมพันธ์ ที่ Dr. Kris Clinic ผมช่วยตรวจทั้งร่างกายและเรื่องใจ และให้คำปรึกษาทั้งแบบเดี่ยวและแบบคู่ ทั้งที่คลินิกและออนไลน์ครับ