บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ Chemsex คืออะไร และลดอันตรายอย่างไร เน้นสารที่ผมเจอบ่อยในห้องตรวจ คือ ยาไอซ์ ยาบ้า เคตามีน และ G (GHB/GBL) เขียนเพื่อให้คุณและเพื่อนรู้ทันอันตราย ไม่ได้บอกวิธีใช้ และไม่ได้ตัดสินใครครับ
สารกลุ่มนี้ทำงานต่างกันอย่างไร
แบ่งคร่าว ๆ ได้สองกลุ่ม สารกระตุ้น (Stimulants) เช่น ยาไอซ์ ยาบ้า และ mephedrone เร่งหัวใจ เพิ่มความดัน และทำให้ไม่หลับ ส่วน สารกดประสาทและสารที่ทำให้รู้สึกแยกจากร่างกาย เช่น GHB/GBL และเคตามีน ลดการรับรู้ กดการหายใจ และทำให้หมดสติได้ การใช้หลายสารพร้อมกันทำให้อาการซ้อนกันและคาดเดายากขึ้นมาก
รู้จักสารแต่ละชนิด และความเสี่ยงเฉพาะตัว
สารแต่ละตัวออกฤทธิ์ต่างกัน อันตรายจึงต่างกัน ส่วนนี้ไม่ได้บอกวิธีใช้ แต่บอกว่า อะไรคือสัญญาณอันตราย และ อะไรที่ไม่ควรทำเด็ดขาด เพื่อให้คุณหรือเพื่อนปลอดภัยขึ้น
เมทแอมเฟตามีน: ยาไอซ์และยาบ้า
คืออะไร เมทแอมเฟตามีน (Methamphetamine) เป็นสารกระตุ้นประสาท (Stimulant) ยาบ้าคือเมทแอมเฟตามีนชนิดเม็ดที่มักผสมคาเฟอีน ส่วนยาไอซ์คือรูปผลึกที่บริสุทธิ์กว่าและฤทธิ์แรงกว่า ในไทยเป็นยาเสพติดให้โทษประเภท 1
ทำไมถูกใช้ในเซ็กซ์ ทำให้ตื่นตัว ความต้องการทางเพศสูงขึ้น มั่นใจขึ้น และอยู่ได้นานหลายชั่วโมงจนถึงข้ามวัน
ความเสี่ยงหลัก
- หัวใจและหลอดเลือด ใจสั่น ความดันสูง หัวใจเต้นผิดจังหวะ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หลอดเลือดสมองแตกหรือตีบ และตัวร้อนเกิน แม้ในคนอายุน้อย
- จิตใจ นอนไม่หลับหลายวัน หงุดหงิด หวาดระแวง หูแว่ว ภาวะโรคจิตจากยาบ้า (Methamphetamine-induced Psychosis) พบได้บ่อยขึ้นเมื่อใช้มากและใช้นาน บางคนอาการไม่หายแม้หยุดแล้ว
- การติด ติดได้ง่าย ช่วงหมดฤทธิ์มักซึมเศร้า อ่อนเพลีย และอยากใช้ซ้ำ
- สุขภาพทางเพศ ความต้องการสูงแต่แข็งตัวยาก หลายคนจึงใช้ยาช่วยแข็งตัวร่วม ซึ่งเพิ่มภาระหัวใจ เซ็กซ์ยาวนานทำให้เกิดแผลและถุงยางขาดง่าย ถ้าใช้แบบฉีดเสี่ยง HIV และไวรัสตับอักเสบซีสูงมาก
- ร่างกายระยะยาว ฟันผุ ผิวหนังเป็นแผลจากการแกะเกา น้ำหนักลด
ลดอันตราย ถ้ามีโรคหัวใจ ความดันสูง หรือเคยมีอาการทางจิต ความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไปมาก ให้ร่างกายได้นอนพัก ดื่มน้ำและกินอาหาร ไม่ฉีดและไม่แชร์อุปกรณ์ทุกชนิด ถ้าเริ่มหวาดระแวงหรือหูแว่ว ให้หยุดและพบแพทย์
เคตามีน (ยาเค)
คืออะไร เคตามีน (Ketamine) เป็นยาระงับความรู้สึกที่ใช้ในทางการแพทย์ มีฤทธิ์ทำให้รู้สึกแยกจากร่างกาย (Dissociative) นอกการแพทย์เป็นสารควบคุมและผิดกฎหมาย
ทำไมถูกใช้ในเซ็กซ์ ทำให้ผ่อนคลาย กล้ามเนื้อคลาย และรู้สึกเจ็บน้อยลง
ความเสี่ยงหลัก
- สับสน ขยับตัวไม่ได้ หรือหมดสติ (บางคนเรียก K-hole) เสี่ยงล้ม จมน้ำ สำลัก และบาดเจ็บโดยไม่รู้ตัวเพราะไม่รู้สึกเจ็บ
- ความยินยอม คนที่อยู่ในสภาวะนี้ให้ความยินยอมไม่ได้
- ผสมกับแอลกอฮอล์หรือ GHB กดการหายใจมากขึ้นและอาเจียนสำลักได้
- กระเพาะปัสสาวะเสียหาย การใช้บ่อยหรือนานทำให้เกิดกระเพาะปัสสาวะอักเสบจากเคตามีน (Ketamine Uropathy) ปวดท้องน้อย ปัสสาวะบ่อย ปวดเวลาปัสสาวะ กลั้นไม่อยู่ หรือปัสสาวะเป็นเลือด ในรายรุนแรงกระเพาะปัสสาวะหดเล็กถาวรและอาจกระทบไต
- ปวดท้องรุนแรง และความผิดปกติของท่อน้ำดีในผู้ใช้ประจำ รวมถึงการติดทางใจ
ลดอันตราย ไม่ผสมกับสารกดประสาทตัวอื่น อยู่ในที่ปลอดภัย ไม่อยู่ใกล้น้ำหรือที่สูง ถ้าเริ่มมีอาการทางปัสสาวะ ให้หยุดและมาพบแพทย์เร็ว เพราะหลายรายอาการดีขึ้นได้เมื่อหยุดตั้งแต่ระยะแรก
GHB / GBL (น้ำขาว, G)
คืออะไร GHB เป็นสารกดประสาท ส่วน GBL จะถูกเปลี่ยนเป็น GHB ในร่างกาย ทั้งคู่เป็นสารผิดกฎหมายในไทย
ทำไมถูกใช้ในเซ็กซ์ ทำให้ผ่อนคลาย ความต้องการเพิ่ม และความยับยั้งชั่งใจลดลง
ความเสี่ยงหลัก
- ช่วงระหว่าง "ได้ฤทธิ์" กับ "หมดสติ" แคบมาก และความเข้มข้นของสารแต่ละครั้งไม่แน่นอน การหมดสติจาก GHB จึงพบบ่อยในงานปาร์ตี้
- ผสมกับแอลกอฮอล์ ยานอนหลับ หรือเคตามีน เสี่ยงหยุดหายใจและเสียชีวิต
- อาเจียนขณะหมดสติ แล้วสำลักเข้าปอด
- ติดได้เร็ว ถ้าใช้เป็นประจำทั้งวันทั้งคืน การหยุดทันทีอาจเกิดอาการถอนยารุนแรง สับสน เห็นภาพหลอน ชัก และอันตรายถึงชีวิต ต้องหยุดภายใต้การดูแลของแพทย์
- ความยินยอม GHB ถูกใช้มอมเพื่อล่วงละเมิดทางเพศ การใส่สารลงในเครื่องดื่มของคนอื่นเป็นอาชญากรรมร้ายแรง
ลดอันตราย ไม่ผสมกับแอลกอฮอล์เด็ดขาด ไม่ใช้คนเดียว ไม่วางเครื่องดื่มทิ้งไว้ และถ้าใช้ทุกวันแล้วอยากหยุด ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนหยุดเอง
Mephedrone (สั้น ๆ)
Mephedrone เป็นสารกลุ่ม Synthetic Cathinone ฤทธิ์กระตุ้นคล้ายยาไอซ์ผสม MDMA แต่ฤทธิ์สั้น จึงทำให้อยากใช้ซ้ำถี่ ความเสี่ยงคือหัวใจเต้นเร็ว ความดันสูง ตัวร้อน วิตกกังวล หวาดระแวง และติดได้ ในบางประเทศพบการใช้แบบฉีด (slamming) ซึ่งเสี่ยง HIV และไวรัสตับอักเสบซีสูงมาก เป็นสารควบคุมตามกฎหมายยาเสพติดของไทย
ยาไอซ์ / ยาบ้า
สารกระตุ้น
- หัวใจ ความดัน หลอดเลือดสมอง
- หวาดระแวง โรคจิตจากยา
- ติดง่าย ฉีดเสี่ยง HIV/ตับอักเสบซี
เคตามีน
ยาเค
- สับสน ขยับไม่ได้ หมดสติ
- กระเพาะปัสสาวะอักเสบเรื้อรัง
- ผสมสารกดประสาท กดการหายใจ
GHB / GBL
น้ำขาว
- ได้ฤทธิ์กับหมดสติใกล้กันมาก
- ผสมแอลกอฮอล์ เสี่ยงหยุดหายใจ
- ถอนยารุนแรง ใช้มอมได้
Mephedrone
สารกระตุ้น
- หัวใจเต้นเร็ว ตัวร้อน
- ฤทธิ์สั้น อยากใช้ซ้ำถี่
ร่วมกับยาที่กินอยู่
- Poppers + ยาแข็งตัว ห้ามเด็ดขาด
- ยาต้าน HIV มี booster เพิ่มระดับสาร
ทุกสารลดความยับยั้งชั่งใจ เพิ่มความเสี่ยง HIV/STIs และทำให้ความยินยอมไม่ชัดเจน
ความเสี่ยงทางเพศที่พบบ่อย
- อยากมากแต่แข็งยาก สารกระตุ้นทำให้หลอดเลือดหดตัว หลายคนจึงหันไปใช้ยาช่วยแข็งตัวร่วม
- เซ็กซ์ยาวนานและไม่รู้สึกเจ็บ ทำให้เกิดแผล ถุงยางขาดง่าย และเสี่ยง HIV ซิฟิลิส หนองใน และไวรัสตับอักเสบซี
- ลืมป้องกัน ลืมใส่ถุงยาง หรือลืมกิน PrEP ช่วงปาร์ตี้หลายวัน
- ความยินยอมไม่ชัดเจน เมื่อมีคนมึนมากหรือหมดสติ
- แข็งค้างนานเกิน 4 ชั่วโมง ต้องไปโรงพยาบาลทันที
ป้องกันได้ด้วยถุงยาง เจลหล่อลื่น PrEP PEP ภายใน 72 ชั่วโมง และการ ตรวจ STI เป็นระยะ
ปฏิกิริยากับยาช่วยแข็งตัว Poppers และยาที่กินประจำ
เรื่องนี้คนไข้ถามบ่อย และเป็นเรื่องที่ควรบอกแพทย์ตามจริง เพราะบางคู่อันตรายถึงชีวิต
ยาช่วยแข็งตัว (PDE5 inhibitors) ยาไอซ์และยาบ้าเพิ่มชีพจรและความดันอยู่แล้ว การใช้ยาช่วยแข็งตัวร่วมยิ่งเพิ่มภาระหัวใจและเสี่ยงแข็งค้าง ส่วน poppers กับยาช่วยแข็งตัว ทำให้ความดันตกจนหมดสติหรือช็อกได้ ห้ามเด็ดขาด อ่าน Poppers คืออะไร และ ยากลุ่ม PDE5
| ยาที่กินอยู่ | สิ่งที่ควรรู้ |
|---|---|
| PrEP แบบกิน (Tenofovir/Emtricitabine) | ไม่พบปฏิกิริยาสำคัญกับสารเหล่านี้ ปัญหาหลักคือ ลืมกินยา ช่วงปาร์ตี้หลายวัน ทำให้ป้องกัน HIV ได้ไม่ดี |
| ยาต้าน HIV ที่มีตัวเสริมฤทธิ์ (Booster) เช่น Ritonavir หรือ Cobicistat | ยับยั้งเอนไซม์ตับที่กำจัดสาร ทำให้ระดับ MDMA เมทแอมเฟตามีน เคตามีน และ GHB ในเลือดอาจสูงกว่าที่คาด มีรายงานผู้เสียชีวิต และยังทำให้ระดับยาช่วยแข็งตัวสูงขึ้นมาก แพทย์ต้องปรับยา |
| ยาต้าน HIV สูตรหลักของไทย (TLD) | ไม่มีตัวเสริมฤทธิ์ ปฏิกิริยากับสารน้อยกว่า แต่ถ้าลืมกินบ่อยอาจทำให้ไวรัสกลับมาและดื้อยา |
| ยาต้านเศร้ากลุ่ม SSRI และยาจิตเวช | ใช้ร่วมกับ MDMA mephedrone หรือสารกระตุ้น เสี่ยงภาวะเซโรโทนินเกิน (Serotonin Syndrome) หรืออาการทางจิตกำเริบ |
ถ้าคุณกินยาต้าน HIV อยู่ อ่านเรื่อง ยาต้าน HIV และสูตรที่แนะนำ และคุยกับแพทย์ว่าสูตรของคุณมีตัวเสริมฤทธิ์หรือไม่ แพทย์สามารถตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างยาให้ได้โดยไม่ตัดสิน สำหรับคนที่มักลืมกิน PrEP ช่วงปาร์ตี้ อาจคุยกับแพทย์เรื่องรูปแบบอื่น เช่น PrEP แบบฉีด ตามความเหมาะสม
สัญญาณใช้เกินขนาด และเมื่อไหร่ต้องโทร 1669
กลุ่มกดประสาท (GHB/GBL เคตามีน โดยเฉพาะเมื่อผสมแอลกอฮอล์)
- ปลุกไม่ตื่น หรือเรียกแล้วไม่ตอบสนอง
- หายใจช้า หายใจไม่สม่ำเสมอ มีเสียงกรนดัง หรือริมฝีปากเขียวคล้ำ
- อาเจียนขณะไม่ค่อยรู้สึกตัว
กลุ่มกระตุ้น (ยาไอซ์ ยาบ้า mephedrone)
- เจ็บแน่นหน้าอก ใจสั่นมาก หรือเป็นลม
- ตัวร้อนจัด เหงื่อออกมาก สับสน หรือชัก
- ปวดหัวรุนแรงฉับพลัน แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก พูดไม่ชัด
- หวาดระแวงรุนแรงจนอาจทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น
อื่น ๆ ที่ต้องไปโรงพยาบาลเร็ว อวัยวะเพศแข็งค้างนานเกิน 4 ชั่วโมง ปัสสาวะไม่ออกหรือเป็นเลือดมาก และอาการถอน GHB เช่น สั่น สับสน เห็นภาพหลอน
ระหว่างรอรถพยาบาล จับนอนตะแคงในท่าพักฟื้น (Recovery Position) อยู่ข้าง ๆ ตลอด อย่าปล่อยให้ "นอนให้หาย" คนเดียว อย่าพยายามแก้ด้วยการให้สารตัวอื่น และเก็บข้อมูลว่าใช้อะไร เมื่อไร ไว้บอกเจ้าหน้าที่
อย่าแก้ด้วยการให้สารตัวอื่น และอย่าปล่อยให้ 'นอนให้หาย' คนเดียว
การหยุดหรือลดใช้อย่างปลอดภัย
บางสารหยุดเองทันทีไม่ปลอดภัย โดยเฉพาะ GHB ที่ใช้เป็นประจำ ซึ่งการหยุดทันทีอาจทำให้ชักและอันตรายถึงชีวิต ต้องหยุดภายใต้การดูแลของแพทย์ ส่วนยาไอซ์และยาบ้า ช่วงหยุดมักซึมเศร้า อ่อนเพลีย และอยากใช้ซ้ำ ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเองโทร 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง คนที่ใช้เคตามีนแล้วมีอาการทางปัสสาวะควรหยุดและพบแพทย์เร็ว
ปรึกษาเบื้องต้นได้ที่สายด่วนบำบัดยาเสพติด 1165 หรือคลินิกบำบัดยาเสพติดในโรงพยาบาลรัฐ ดูช่องทางทั้งหมดได้ที่ Chemsex: ภาพรวมและที่ขอความช่วยเหลือ
หมอคริสช่วยอะไรได้บ้าง
ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลแบบไม่ตัดสินและเป็นความลับ ตั้งแต่ตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างยาที่คุณกินอยู่กับสาร วางแผนป้องกัน HIV ด้วย PrEP/PEP ตรวจ STI ดูแลเรื่องการแข็งตัวและความมั่นใจหลังลดสาร ไปจนถึงส่งต่อจิตแพทย์ หน่วยบำบัด หรือแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะเมื่อจำเป็น ถ้าใช้กัญชาร่วมด้วย อ่าน กัญชากับเซ็กซ์ ปรึกษาได้ทั้งที่คลินิกและออนไลน์ครับ
1
2
3
