คนไข้ TRT ที่หมอห่วงที่สุดไม่ใช่คนที่ถามเรื่องผลข้างเคียงเยอะ แต่เป็นคนที่ไม่เคยถามเลย และไม่เคยเจาะเลือดหลังเริ่มฉีด ผลข้างเคียงของ TRT ส่วนใหญ่ค่อย ๆ เกิดแบบเงียบ ๆ ไม่มีอาการเตือน แต่ถ้าตรวจตามนัด เกือบทั้งหมดจับได้เร็วและแก้ได้
ผลข้างเคียงที่พบบ่อย
สิว ผิวมัน
เทสโทสเตอโรนกระตุ้นต่อมไขมัน มักเห็นช่วงเดือนแรก ๆ โดยเฉพาะที่หลังและหน้าอก ส่วนใหญ่ดีขึ้นเมื่อระดับฮอร์โมนคงที่ หรือรักษาด้วยยาทาตามปกติ (อ่าน สิวจากฮอร์โมน)
เลือดข้น (Erythrocytosis)
เป็นผลข้างเคียงที่สำคัญที่สุดทางแล็บ พบบ่อยกับแบบฉีดมากกว่าแบบเจล โดยเฉพาะชนิดที่ระดับพุ่งสูงหลังฉีด ถ้า Hematocrit เกิน 54% แพทย์จะหยุดยาชั่วคราวหรือลดขนาด ปรับรอบฉีด หรือเปลี่ยนรูปแบบ และหาสาเหตุร่วม เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือการสูบบุหรี่ การบริจาคเลือดหรือเจาะเลือดออกใช้ในบางกรณีตามที่แพทย์พิจารณา
อัณฑะเล็กลงและมีลูกยาก
ฮอร์โมนจากภายนอกทำให้สมองลด LH และ FSH อัณฑะจึงหยุดสร้างทั้งฮอร์โมนและอสุจิ ผลนี้เกิดกับเกือบทุกคน ส่วนใหญ่ฟื้นได้หลังหยุด แต่ใช้เวลาหลายเดือนถึงเป็นปี ถ้ายังอยากมีลูกต้องวางแผนก่อนเริ่ม (ดู วิเคราะห์น้ำเชื้อ)
ผมบางแบบผู้ชาย
เกิดในคนที่มีพันธุกรรมผมบางอยู่แล้ว เพราะเทสโทสเตอโรนบางส่วนเปลี่ยนเป็น DHT (ดู DHT กับผมร่วง)
เต้านมโตหรือเจ็บเต้านม
มักเกิดเมื่อระดับฮอร์โมนสูงเกิน แล้วเปลี่ยนเป็นเอสโตรเจนมาก การปรับขนาดยามักช่วยได้ ไม่จำเป็นต้องกินยาลดเอสโตรเจนเป็นประจำ (อ่าน ฮอร์โมนไม่สมดุลในผู้ชาย)
อื่น ๆ
- บวมน้ำเล็กน้อย
- นอนกรนหรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับแย่ลง
- อารมณ์แกว่งหรือหงุดหงิด มักเกิดเมื่อระดับขึ้นลงมากระหว่างรอบฉีด
- ผื่นหรือระคายเคืองบริเวณที่ทาเจล
ผิวและผม
- สิว ผิวมัน
- ผมบางในคนที่มีพันธุกรรม
เลือด
- เลือดข้น (สำคัญที่สุดทางแล็บ)
- พบกับแบบฉีดมากกว่าเจล
อัณฑะและการมีลูก
- อัณฑะเล็กลง
- อสุจิลด มีลูกยาก
อื่น ๆ
- เต้านมโตหรือเจ็บ
- บวมน้ำ นอนกรนแย่ลง
- อารมณ์แกว่ง
ส่วนใหญ่เกิดเงียบ ๆ แต่จับได้เร็วและแก้ได้ถ้าตรวจตามนัด
หัวใจ หลอดเลือด และความดัน: ข้อมูลล่าสุด
เดิมเคยมีความกังวลว่า TRT เพิ่มหัวใจวาย งาน TRAVERSE (NEJM 2023) ในผู้ชาย 5,246 คนที่มีความเสี่ยงหัวใจสูง ตอบคำถามนี้ได้ชัดขึ้น
| ผลลัพธ์ | เทสโทสเตอโรน เทียบยาหลอก |
|---|---|
| หัวใจวาย สโตรก เสียชีวิตจากหัวใจ | ไม่ต่างกัน |
| หัวใจห้องบนเต้นผิดจังหวะ (AF) | สูงขึ้นเล็กน้อย |
| ลิ่มเลือดอุดตันที่ปอด | สูงขึ้นเล็กน้อย |
| ไตบาดเจ็บเฉียบพลัน | สูงขึ้นเล็กน้อย |
| กระดูกหัก (ส่วนใหญ่จากการล้ม) | สูงขึ้น 3.5% เทียบ 2.5% |
เรื่องความดัน FDA กำหนดในปี 2025 ให้ยาเทสโทสเตอโรนทุกตัวมีคำเตือนว่าอาจทำให้ความดันสูงขึ้น จากการศึกษาที่วัดความดันตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมกับถอดคำเตือนในกรอบดำเรื่องความเสี่ยงโรคหัวใจออก สิ่งที่ต้องทำในทางปฏิบัติคือ วัดความดันทุกครั้งที่มาติดตาม หรือวัดเองที่บ้าน ถ้าเป็นความดันสูงอยู่แล้ว ต้องคุมให้ดีก่อนและระหว่างใช้ (อ่าน ฮอร์โมนเพศชายกับความดันและเบาหวาน)
ไม่ต่างกัน
- หัวใจวาย สโตรก เสียชีวิตจากหัวใจ
- มะเร็งต่อมลูกหมากชนิดรุนแรง (พบน้อย)
สูงขึ้นเล็กน้อย
- หัวใจห้องบนเต้นผิดจังหวะ (AF)
- ลิ่มเลือดอุดตันที่ปอด
- ไตบาดเจ็บเฉียบพลัน
- กระดูกหัก 3.5% เทียบ 2.5%
TRAVERSE (NEJM 2023) ผู้ชาย 5,246 คน และ FDA (2025) ให้ทุกผลิตภัณฑ์เตือนเรื่องความดันสูงขึ้น
ต่อมลูกหมาก
ความกลัวว่า TRT ทำให้เกิดมะเร็งต่อมลูกหมาก มาจากข้อมูลเก่า การวิเคราะห์ใน TRAVERSE พบว่ามะเร็งต่อมลูกหมากชนิดรุนแรง ปัสสาวะไม่ออกเฉียบพลัน และการผ่าตัดต่อมลูกหมากโต เกิดน้อยและไม่ต่างจากยาหลอก แต่ผู้วิจัยคัดคนที่มีความเสี่ยงสูงหรือ PSA สูงออกตั้งแต่ต้น จึงยังต้องตรวจ PSA ตามวัย และส่งปรึกษาแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะเมื่อ PSA เพิ่มเร็วหรือคลำพบสิ่งผิดปกติ
ไขมันและตับ
เทสโทสเตอโรนแบบฉีดหรือทาในขนาดทดแทนมีผลต่อไขมันในเลือดไม่มาก อาจลด HDL ลงเล็กน้อย ส่วนปัญหาตับมักเกิดกับสเตียรอยด์ชนิดกินที่ใช้เพาะกาย ไม่ใช่ยาทดแทนที่ใช้ตามแนวทาง (ดู สเตียรอยด์และ PEDs)
ความเสี่ยงต่อคนรอบตัว ถ้าใช้แบบเจล
เจลที่ยังไม่แห้งสามารถติดไปถึงคู่หรือเด็กได้ เด็กที่สัมผัสซ้ำอาจมีลักษณะเป็นหนุ่มก่อนวัย ผู้หญิงอาจมีสิวหรือขนดก วิธีป้องกันคือทาที่ไหล่หรือต้นแขน รอให้แห้ง ล้างมือ และสวมเสื้อทับ
วิธีลดความเสี่ยงให้มากที่สุด
- เริ่มเมื่อวินิจฉัยถูกต้อง และไม่มีข้อห้าม
- ใช้ขนาดที่พาระดับฮอร์โมนไปช่วงกลางของค่าปกติ ไม่ใช่สูงสุด
- ตรวจเลือดตามนัด รายการและจังหวะอยู่ที่ ตรวจเลือดก่อนและระหว่าง TRT
- รักษาโรคร่วม เช่น ความดัน การนอนกรน และเลิกบุหรี่
- ไม่ซื้อยาเอง ไม่เพิ่มขนาดเอง และไม่ใช้สารอื่นเสริมโดยไม่บอกแพทย์
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์ และคลินิกช่วยอะไรได้
นอกจากสัญญาณอันตรายข้างบน ควรนัดพบแพทย์ถ้ามีปวดศีรษะบ่อย หน้าแดง สิวมากขึ้นชัด เต้านมเจ็บ ปัสสาวะลำบาก หรือนอนกรนหนักขึ้น ที่ Dr. Kris Clinic หมอดูแลผู้ใช้ TRT ตั้งแต่เริ่มต้นจนติดตามระยะยาว รวมถึงคนที่เริ่มใช้มาจากที่อื่นและต้องการคนดูแลต่อ ถ้ายังไม่เริ่ม อ่าน TRT คืออะไร ใครเหมาะ ก่อนได้
1
2
3
