การรักษาซิฟิลิส ฉีดกี่เข็ม และการติดตามผลเลือด RPR หลังรักษา

พอรู้ว่าเป็นซิฟิลิส คำถามแรกที่หมอได้ยินคือ “ต้องฉีดกี่เข็ม” และ “หายแน่ไหม” คำตอบสั้น ๆ คือ ซิฟิลิสรักษาหายได้ จำนวนเข็มขึ้นกับระยะของโรค แต่การรักษาไม่ได้จบที่เข็มสุดท้าย ต้องตรวจเลือดติดตามอีกอย่างน้อย 1–2 ปี เพื่อยืนยันว่าเชื้อหมดจริง บทความนี้สรุปตามแนวทาง CDC ปี 2021 องค์การอนามัยโลกปี 2024 และแนวทางของกรมควบคุมโรค เพื่อให้คุณเข้าใจแผนที่แพทย์วางให้ครับ

สูตรการรักษาตามระยะ (ผู้ใหญ่ที่ไม่ได้ตั้งครรภ์)

ข้อควรรู้เพิ่มเติม

• ระยะแฝงปลายที่ต้องฉีด 3 เข็ม ควรฉีดห่างกัน 7 วันตรงนัด ถ้าเลื่อนนานเกินกำหนด (หญิงตั้งครรภ์เกิน 9 วัน คนทั่วไปเกินประมาณ 14 วันตามแนวทาง CDC) แพทย์อาจต้องเริ่มชุดใหม่
• ผู้ที่ติดเชื้อ HIV ใช้สูตรเดียวกับคนทั่วไปตามระยะ แต่ติดตามใกล้ชิดกว่า
• Azithromycin ไม่ใช้รักษาซิฟิลิสแล้ว เพราะเชื้อดื้อยาแทบทั้งหมด

ซิฟิลิสในหญิงตั้งครรภ์

ต้องใช้ เพนิซิลลินเท่านั้น เพราะเป็นยาเดียวที่พิสูจน์แล้วว่าป้องกันซิฟิลิสแต่กำเนิดในทารกได้ ถ้าแพ้เพนิซิลลินจะทำการลดภูมิไวต่อยา (Desensitization) ในโรงพยาบาลแล้วให้ยาตามสูตร Doxycycline ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ หญิงตั้งครรภ์ที่ผลเลือดซิฟิลิสบวกควรได้รับการดูแลร่วมกับสูติแพทย์ทันที

เรื่องยาเพนิซิลลินขาดตลาด

Benzathine Penicillin G มีผู้ผลิตน้อยรายทั่วโลก จึงเกิดภาวะขาดแคลนเป็นระยะ ในสหรัฐอเมริกา หลังการเรียกคืนยาบางล็อตในเดือนกรกฎาคม 2568 หน่วยงานสาธารณสุขแจ้งว่าการผลิตอาจกลับสู่ปกติราวปลายปี 2570 แนวทางช่วงขาดแคลนคือ สงวนเพนิซิลลินไว้ให้หญิงตั้งครรภ์ ทารกที่สงสัยซิฟิลิสแต่กำเนิด และคนที่ใช้ Doxycycline ไม่ได้ ส่วนผู้ใหญ่ทั่วไปที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ใช้ Doxycycline ตามระยะแทนได้ โดยต้องกินให้ครบ

ในประเทศไทยความพร้อมของยาขึ้นกับแต่ละช่วงเวลาและสถานพยาบาล แพทย์จะเลือกสูตรที่เหมาะสมที่สุดที่มีอยู่ และนัดติดตามใกล้ชิดเป็นพิเศษถ้าใช้ยากิน

หลังฉีดยา มีไข้ หนาวสั่น ปกติไหม

ภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังเริ่มยา บางคนมีไข้ หนาวสั่น ปวดเมื่อย ปวดศีรษะ หรือผื่นชัดขึ้นชั่วคราว เรียกว่า ปฏิกิริยา Jarisch–Herxheimer เกิดจากเชื้อที่ตายปล่อยสารกระตุ้นการอักเสบ พบบ่อยในระยะแรกและระยะสอง ไม่ใช่การแพ้ยา มักหายเองภายในหนึ่งวัน ใช้ยาลดไข้ได้ แต่ถ้ามีผื่นลมพิษ หน้าบวม หายใจลำบาก นั่นอาจเป็นการแพ้ยาจริง ต้องไปห้องฉุกเฉินทันที (โทร 1669) หญิงตั้งครรภ์ที่มีอาการนี้ร่วมกับท้องแข็งหรือลูกดิ้นน้อยลง ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ระหว่างและหลังรักษา

• งดเพศสัมพันธ์ อย่างน้อย 7 วันหลังรักษาครบ และจนกว่าแผลหรือผื่นจะหายสนิท
• คู่นอน ที่สัมผัสภายใน 90 วันก่อนวินิจฉัยระยะแรก ระยะสอง หรือระยะแฝงต้น ควรได้รับการรักษาไปเลยแม้ผลเลือดยังลบ ส่วนคู่ที่สัมผัสนานกว่านั้นให้ตรวจเลือดก่อน อ่านวิธีพูดคุยที่ เมื่อคู่ของเราติด STI
• ตรวจ HIV และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วมด้วย ถ้าผล HIV ลบและยังมีความเสี่ยง ควรพิจารณา PrEP

การติดตามผลเลือด RPR/VDRL

หลังรักษา การติดตามใช้ ค่าไตเตอร์ของ RPR หรือ VDRL (ไม่ใช่ TPHA ซึ่งมักบวกตลอดชีวิต) และควรตรวจด้วยวิธีเดียวกัน ที่ห้องปฏิบัติการเดียวกันถ้าเป็นไปได้ เพราะ RPR กับ VDRL เทียบกันตรง ๆ ไม่ได้

ลดลง 4 เท่า หมายถึงลดลง 2 ระดับ เช่น จาก 1:32 เหลือ 1:8 หรือจาก 1:16 เหลือ 1:4

ถ้าค่าไม่ลด หรือกลับขึ้น

• ค่ากลับขึ้น 4 เท่า เช่น จาก 1:4 เป็น 1:16 มักหมายถึงติดเชื้อซ้ำหรือรักษาไม่ได้ผล ต้องประเมินใหม่ ตรวจ HIV และอาจต้องเจาะน้ำไขสันหลังถ้ามีข้อบ่งชี้
• ค่าลดลงแต่ไม่เป็นศูนย์ และคงที่ในระดับต่ำ เช่น 1:1 ถึง 1:4 นาน ๆ เรียกว่า Serofast ข้อมูลของ CDC ระบุว่าราว 15–20% ของคนที่รักษาระยะแรกหรือระยะสองอย่างถูกต้อง ค่าอาจลดไม่ถึงเกณฑ์ภายใน 12 เดือน ซึ่งไม่ได้แปลว่ายังมีเชื้อเสมอไป แพทย์จะติดตามต่อร่วมกับประวัติความเสี่ยง
• ตรวจเร็วเกินไป เช่น 1 เดือนหลังฉีด ค่าอาจยังไม่ลด ไม่ต้องตกใจ

ป้องกันการติดซ้ำ

การติดซ้ำพบบ่อยมากในคนที่มีความเสี่ยงต่อเนื่อง การตรวจทุก 3–6 เดือน การใช้ถุงยาง และในบางกลุ่ม Doxy-PEP ช่วยลดโอกาสได้ ทบทวนอาการและการตรวจได้ที่ ซิฟิลิส อาการ ระยะ และการตรวจ

เมื่อไรต้องรีบพบแพทย์ และคลินิกช่วยอะไรได้

ไปโรงพยาบาลทันทีถ้ามีตามัว ตาแดงปวด หูอื้อเฉียบพลัน ปวดศีรษะรุนแรง หรืออ่อนแรง เพราะอาจเป็นซิฟิลิสขึ้นตาหรือระบบประสาทที่ต้องให้ยาทางหลอดเลือดดำ

ที่ Dr. Kris Clinic หมอประเมินระยะของโรค วางแผนการรักษาตามแนวทางปัจจุบัน ดูแลการตรวจ RPR ติดตามตามกำหนด และช่วยดูแลคู่ไปพร้อมกันแบบเป็นความลับ รวมถึงวางแผนป้องกันระยะยาว