บทความนี้อาจอ่านไม่ง่าย แต่หมอตั้งใจเขียนด้วยเหตุผลข้อเดียว คือ เพื่อปกป้องเด็ก งานด้านการป้องกันทั่วโลกพบว่า คนจำนวนหนึ่งที่มีความรู้สึกทางเพศต่อเด็กไม่ได้อยากทำร้ายใคร และกำลังมองหาความช่วยเหลือ แต่ไม่รู้จะเริ่มที่ไหนเพราะกลัวถูกตัดสิน การเปิดทางให้คนกลุ่มนี้เข้าถึงการบำบัดตั้งแต่เนิ่น ๆ คือหนึ่งในวิธีป้องกันการล่วงละเมิดทางเพศเด็กที่ได้ผลที่สุด
หากคุณกำลังกังวลเรื่องความรู้สึกของตัวเอง ขอให้อ่านจนจบ และรู้ไว้ว่ามีคนพร้อมช่วยคุณโดยไม่ตัดสิน บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ Paraphilic Disorders
สามคำที่ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน
- Pedophilia คือรูปแบบความรู้สึกทางเพศที่มุ่งไปที่เด็กก่อนวัยเจริญพันธุ์
- Pedophilic Disorder (ภาวะใคร่เด็ก) คือเมื่อความรู้สึกนั้นถึงเกณฑ์ทางการแพทย์ คือได้ลงมือ หรือทำให้ทุกข์อย่างมาก
- การล่วงละเมิดทางเพศเด็ก คือการกระทำ ซึ่งเป็นอาชญากรรมเสมอ ไม่ว่าผู้กระทำจะมีภาวะนี้หรือไม่
ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะไม่ใช่ทุกคนที่มีความรู้สึกแบบนี้จะลงมือ และไม่ใช่ผู้กระทำผิดทุกคนที่มีภาวะนี้ การแยกให้ชัดช่วยให้การป้องกันทำได้ตรงจุด
เกณฑ์ทางการแพทย์
DSM-5-TR (2022) วินิจฉัยภาวะใคร่เด็กเมื่อ
- มีจินตนาการ ความต้องการ หรือพฤติกรรมทางเพศที่เข้มข้นและเกิดซ้ำ ต่อเด็กก่อนวัยเจริญพันธุ์ (โดยทั่วไปอายุ 13 ปีหรือน้อยกว่า) ต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน
- ได้ลงมือตามความต้องการนั้น หรือความต้องการนั้นทำให้ทุกข์อย่างมากหรือมีปัญหาในความสัมพันธ์กับผู้อื่น
- ผู้นั้นอายุอย่างน้อย 16 ปี และอายุมากกว่าเด็กอย่างน้อย 5 ปี
แพทย์จะระบุเพิ่มว่าเป็นแบบเฉพาะเด็ก (exclusive type) หรือมีความรู้สึกต่อผู้ใหญ่ด้วย (nonexclusive type) เพศของเด็กที่รู้สึกด้วย และ “จำกัดอยู่ในครอบครัว” (limited to incest) หรือไม่ ต่างจากภาวะอื่นในกลุ่มนี้ ภาวะใคร่เด็ก ไม่มีการระบุว่า “ทุเลาเต็มที่” เพราะความเสี่ยงต้องได้รับการดูแลต่อเนื่อง ICD-11 จัดไว้ที่ 6D32 Pedophilic disorder ส่วนภาวะอื่นที่มีชนิดย่อยเกี่ยวกับเด็ก เช่น ภาวะเปิดเผยอวัยวะเพศ ก็ต้องได้รับการประเมินด้านการคุ้มครองเด็กเช่นกัน
ตัวเลขความชุกที่แน่ชัดยังไม่ทราบ ตำราทางการแพทย์ประมาณการสูงสุดไว้ราว 3% ของผู้ชาย และพบในผู้หญิงน้อยกว่ามาก
เกณฑ์ A
- ความรู้สึกต่อเด็กก่อนวัยเจริญพันธุ์
- ต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน
เกณฑ์ B
- ได้ลงมือ หรือ
- ทุกข์อย่างมาก / มีปัญหาความสัมพันธ์
เกณฑ์ C
- อายุอย่างน้อย 16 ปี
- มากกว่าเด็กอย่างน้อย 5 ปี
ต่างจากภาวะอื่น
- ไม่มีการระบุว่า "ทุเลาเต็มที่"
- ต้องดูแลต่อเนื่อง
ICD-11 รหัส 6D32 ความรู้สึกไม่ใช่การกระทำ แต่การกระทำต่อเด็กเป็นอาชญากรรมเสมอ
ความชอบ vs ภาวะที่ควรรักษา: ความรู้สึกเลือกไม่ได้ การกระทำเลือกได้
ในบทความอื่นของซีรีส์ หมอแยก “ความชอบ” กับ “ภาวะที่ควรรักษา” ด้วยเรื่องความทุกข์และความยินยอม แต่สำหรับเรื่องนี้ หลักการต่างออกไป เพราะ เด็กไม่สามารถให้ความยินยอมทางเพศได้เลย ดังนั้น
| สิ่งที่เกิดขึ้น | ความหมาย |
|---|---|
| มีความรู้สึกหรือความคิดที่ไม่ต้องการ และไม่เคยลงมือ | ไม่ใช่ความผิด แต่ควรได้รับการประเมินและการบำบัดแบบเป็นความลับ เพื่อป้องกันไว้ก่อน |
| ความรู้สึกทำให้ทุกข์ ละอาย หรือหมกมุ่น | เข้าเกณฑ์ภาวะที่ควรรักษา และการบำบัดช่วยได้ |
| สัมผัสทางเพศกับเด็ก หรือพูดคุยในเชิงเพศกับเด็ก ทั้งต่อหน้าและออนไลน์ | การล่วงละเมิดและอาชญากรรม |
| ดู ครอบครอง หรือส่งต่อภาพหรือวิดีโอทางเพศของเด็ก | การล่วงละเมิดและอาชญากรรม เพราะทุกภาพคือเด็กจริงที่ถูกทำร้าย |
ตามกฎหมายไทย การกระทำทางเพศกับเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีเป็นความผิดแม้เด็กจะ “ยอม” และการครอบครองสื่อลามกอนาจารเด็กเพื่อประโยชน์ทางเพศเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 287/1 มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และโทษสูงขึ้นหากส่งต่อ
เด็กที่ถูกล่วงละเมิดอาจได้รับผลกระทบยาวนาน ทั้งความกลัว ซึมเศร้า ปัญหาความสัมพันธ์ และความไว้วางใจที่พังลง นี่คือเหตุผลที่การป้องกันก่อนเกิดเหตุสำคัญที่สุด
เมื่อความรู้สึกเกิดขึ้นกับลูกหรือเด็กในครอบครัว
คลินิกเคยได้รับคำถามจากผู้ปกครองว่า “รู้สึกแอบชอบลูกของตัวเองแบบชู้สาว ควรทำอย่างไร” หมอขอตอบอย่างชัดเจนและให้ความปลอดภัยของเด็กมาก่อน
การที่คุณรู้ตัวและกล้าถาม คือสัญญาณที่ดีว่าคุณอยากปกป้องลูก แต่ความรู้สึกแบบนี้ ไม่ใช่สิ่งที่ควรรอให้ค่อย ๆ หายไปเอง ในทางการแพทย์ ความรู้สึกทางเพศต่อเด็กในครอบครัวคือสิ่งที่ DSM-5-TR เรียกว่า “limited to incest” และการล่วงละเมิดภายในครอบครัวสร้างบาดแผลลึกเป็นพิเศษ เพราะผู้ทำร้ายคือคนที่เด็กควรไว้ใจที่สุด
สิ่งที่ควรทำตอนนี้
- ขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว เช่น จิตแพทย์ หรือแพทย์ที่ดูแลด้านเพศวิทยา โทร 1323 ได้ตั้งแต่วันนี้
- ลดสถานการณ์ที่ทำให้เสี่ยง เช่น ให้ผู้ใหญ่คนอื่นที่ไว้ใจได้ดูแลกิจวัตรส่วนตัวของเด็ก อย่างการอาบน้ำหรือการนอน ในระหว่างที่คุณกำลังได้รับการดูแล
- ไม่นำเด็กเข้ามาเกี่ยวข้อง กับความรู้สึกนี้ในทุกรูปแบบ
- หากเคยมีการสัมผัสใด ๆ เกิดขึ้นแล้ว หรือเด็กอาจตกอยู่ในอันตราย ความปลอดภัยของเด็กต้องมาก่อนทุกอย่าง ติดต่อศูนย์ช่วยเหลือสังคม 1300 หรือ 191 และพาเด็กไปรับการดูแลทางการแพทย์และจิตใจ
บางคนมี ความคิดแวบเข้ามาที่ไม่ต้องการ เกี่ยวกับการทำร้ายเด็ก แล้วรู้สึกกลัวและรังเกียจความคิดนั้นอย่างมาก ซึ่งอาจเป็นอาการของโรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD) ไม่ใช่ภาวะใคร่เด็ก การแยกสองภาวะนี้ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน จึงยิ่งเป็นเหตุผลที่ควรมาปรึกษา
พฤติกรรมทางเพศในผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม เป็นอีกเรื่องหนึ่ง
คลินิกเคยมีบทความเรื่องพฤติกรรมทางเพศที่ไม่เหมาะสมในผู้ป่วยสมองเสื่อม เช่น การลูบคลำ การเปิดเสื้อผ้า หรือพูดจาไม่เหมาะสม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอาการทางพฤติกรรมและจิตใจในภาวะสมองเสื่อม (BPSD) มักเกิดจากสมองส่วนหน้าที่ควบคุมการยับยั้งชั่งใจเสื่อมลง ไม่ใช่ภาวะใคร่เด็ก และไม่ควรตีตราผู้ป่วย
อย่างไรก็ตาม เด็กต้องได้รับการปกป้องเสมอ ครอบครัวควรดูแลไม่ให้เด็กอยู่ตามลำพังกับผู้ป่วยที่มีพฤติกรรมแบบนี้ และปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แก้ได้ เช่น ความเจ็บปวด การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ หรือผลจากยา ปรับสิ่งแวดล้อม ใช้กิจกรรมเบี่ยงเบน และแพทย์อาจพิจารณายาเมื่อจำเป็น อ่านเพิ่มเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุแบบองค์รวมใน แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว และ การดูแลแบบประคับประคอง
การประเมินและการรักษา
การประเมิน ทำอย่างเป็นความลับ ครอบคลุมลักษณะความรู้สึก ระยะเวลา การเข้าถึงเด็กในชีวิตประจำวัน การใช้สื่อออนไลน์ ภาวะร่วม เช่น ซึมเศร้า ความเหงา การใช้สุรา และปัจจัยปกป้อง เช่น แรงจูงใจและคนรอบข้างที่สนับสนุน
การบำบัดทางจิตใจเป็นแนวทางแรก
- CBT เพื่อจัดการความคิดที่บิดเบือน ฝึกควบคุมแรงกระตุ้น และเข้าใจผลกระทบต่อเด็ก
- แผนป้องกันการกระทำ ระบุสถานการณ์เสี่ยงและวางขอบเขตที่ชัดเจนในชีวิตประจำวัน รวมถึงการใช้อินเทอร์เน็ต
- ดูแลภาวะร่วม และสร้างชีวิตที่มีความหมาย มีความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้ใหญ่
ยา แนวทาง WFSBP (2020) ใช้ยาตามระดับความเสี่ยง ตั้งแต่ยากลุ่ม SSRI ไปจนถึงยาลดฮอร์โมนเพศชาย เช่น ยาต้านแอนโดรเจน หรือ GnRH agonist ในรายที่เสี่ยงสูง โดยใช้ร่วมกับจิตบำบัดเสมอ ภายใต้การดูแลของจิตแพทย์ และต้องติดตามผลข้างเคียง เช่น มวลกระดูก
ตัวอย่างโครงการป้องกันที่ได้ผล โครงการ Dunkelfeld ของเยอรมนี (เครือข่าย “Kein Täter werden” หรือ “อย่าเป็นผู้กระทำ”) เริ่มที่ Charité กรุงเบอร์ลินตั้งแต่ปี 2005 ให้การบำบัดฟรีและเป็นความลับแก่ผู้ที่มีความรู้สึกต่อเด็กและยังไม่ถูกดำเนินคดี ภายใต้หลักว่า “คุณไม่ผิดเพราะความรู้สึก แต่คุณรับผิดชอบต่อการกระทำ” และในปี 2017 ได้เปิดโปรแกรมออนไลน์ Troubled Desire แบบไม่ระบุตัวตน หลายภาษา ข้อมูลผู้ใช้กว่า 4,000 รายพบว่าผู้ที่มีความรู้สึกทางเพศต่อเด็กส่วนใหญ่ทุกข์ใจกับความรู้สึกนี้ (Schuler และคณะ, 2021) ซึ่งตอกย้ำว่าความต้องการความช่วยเหลือมีอยู่จริง
ขอความช่วยเหลือก่อนที่จะมีใครได้รับอันตราย
- สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ตลอด 24 ชั่วโมง เมื่อรู้สึกทุกข์ หรือกลัวว่าจะควบคุมตัวเองไม่ได้
- Troubled Desire โปรแกรมช่วยเหลือตัวเองออนไลน์แบบไม่ระบุตัวตนของ Charité มีภาษาอังกฤษและภาษาอื่น ๆ
- ปรึกษาแพทย์แบบเป็นความลับ ดู เมื่อไหร่ควรปรึกษานักเพศวิทยาคลินิก
- ศูนย์ช่วยเหลือสังคม 1300 เมื่อเด็กอาจตกอยู่ในอันตราย หรือสงสัยว่ามีการล่วงละเมิด
- เหตุฉุกเฉิน 191 หรือ 1669
- หากปัญหาคือการควบคุมการดูสื่อทางเพศไม่ได้ อ่านเพิ่มใน Paraphilic Disorder รูปแบบอื่น และ Compulsive Sexual Behavior
Dr. Kris Clinic ให้การคัดกรองเบื้องต้นและคำปรึกษาแบบเป็นความลับ ทั้งที่คลินิกและออนไลน์ และส่งต่อจิตแพทย์หรือทีมบำบัดเฉพาะทาง สำหรับพ่อแม่ที่อยากสอนลูกเรื่องร่างกายและความปลอดภัย อ่าน เพศศึกษาวัยรุ่น: คู่มือคุยกับลูกสำหรับพ่อแม่ และหากครอบครัวต้องการการดูแลร่วมกัน ดู การบำบัดครอบครัว
- 1โทร 1323สายด่วนสุขภาพจิต ตลอด 24 ชั่วโมง
- 2Troubled Desireโปรแกรมออนไลน์แบบไม่ระบุตัวตนของ Charité
- 3ปรึกษาเป็นความลับแพทย์หรือนักเพศวิทยาคลินิก ส่งต่อจิตแพทย์
- 4เด็กอาจตกอยู่ในอันตรายโทร 1300 หรือ 191 ความปลอดภัยของเด็กมาก่อน
การมาก่อนที่จะมีใครได้รับอันตราย คือการปกป้องเด็กที่ดีที่สุด
1
2
3
