ภาวะชอบเบียดถู (Frotteuristic Disorder): เข้าใจ ป้องกัน และบำบัด

หลายคนเคยเจอประสบการณ์ไม่ดีบนรถเมล์ รถไฟฟ้า หรือในงานคอนเสิร์ต คือมีคนแปลกหน้าเบียดหรือถูตัวมาโดยตั้งใจ หลายครั้งผู้ถูกกระทำไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าเกิดอะไรขึ้น ไม่กล้าโวยวาย และกลับบ้านไปพร้อมความรู้สึกอับอายและโกรธ ในทางการแพทย์ หากพฤติกรรมนี้มาจากรูปแบบความตื่นตัวทางเพศที่ต่อเนื่อง เราเรียกว่า ภาวะชอบเบียดถู (Frotteuristic Disorder)

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ Paraphilic Disorders เขียนเพื่อให้เข้าใจ ป้องกัน และเปิดทางให้คนที่อยากหยุดได้รับความช่วยเหลือ

ภาวะชอบเบียดถูคืออะไร

ตาม DSM-5-TR (2022) วินิจฉัยเมื่อ

1. มีความตื่นตัวทางเพศที่เข้มข้นและเกิดซ้ำ จากการสัมผัสหรือถูตัวกับคนที่ไม่ยินยอม แสดงออกทางจินตนาการ ความต้องการ หรือพฤติกรรม ต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน
2. ได้ลงมือกับคนที่ไม่ยินยอม หรือความต้องการนั้นทำให้ทุกข์อย่างมีนัยสำคัญหรือเสียหน้าที่ในชีวิต

แพทย์อาจระบุเพิ่มว่า “อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ควบคุม” หรือ “ทุเลาเต็มที่” เมื่อไม่ลงมือและไม่ทุกข์อย่างน้อย 5 ปีขณะใช้ชีวิตปกติ ICD-11 จัดไว้ที่ 6D34 Frotteuristic disorder

พฤติกรรมมักเกิดในที่แออัด เพราะผู้กระทำใช้ความหนาแน่นเป็นข้ออ้าง และผู้ถูกกระทำมักไม่ทันตั้งตัว งานสำรวจผู้ใหญ่ในแคนาดา (Joyal & Carpentier, 2017) พบว่าราวหนึ่งในสี่เคยมีความต้องการลักษณะนี้ ความรู้สึกจึงไม่ใช่เรื่องหายาก แต่ การลงมือกับคนที่ไม่ยินยอมคือการละเมิดเสมอ

ความชอบ vs ภาวะที่ควรรักษา

ผลกระทบต่อผู้ถูกกระทำ และกฎหมาย

แม้จะเกิดเพียงไม่กี่วินาที แต่ผู้ถูกกระทำจำนวนมากรู้สึกถูกล่วงล้ำ หวาดกลัว และหลีกเลี่ยงการใช้ระบบขนส่งสาธารณะหรือสถานที่แออัด บางรายมีอาการเครียดหลังเหตุการณ์ที่ต้องได้รับการดูแล ความเชื่อที่ว่า “แค่โดนนิดเดียว ไม่เป็นไร” จึงไม่ถูกต้อง

ในประเทศไทย การสัมผัสร่างกายในทางเพศโดยไม่ยินยอมอาจเป็นความผิดฐานกระทำอนาจาร และตั้งแต่ 30 ธันวาคม 2568 ยังมีความผิดฐานคุกคามทางเพศตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 284/1 ซึ่งมีโทษหนักขึ้นเมื่อเกิดในที่สาธารณะหรือกับเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี

1. 1ถอยออกออกห่างจากบุคคลนั้นเมื่อปลอดภัย
2. 2แจ้งเจ้าหน้าที่พนักงานในสถานที่ หรือขอความช่วยเหลือคนรอบข้าง
3. 3แจ้งตำรวจโทร 191 อาจเป็นความผิดฐานคุกคามทางเพศ
4. 4ดูแลใจสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ตลอด 24 ชั่วโมง

"แค่โดนนิดเดียว ไม่เป็นไร" ไม่ถูกต้อง ความรู้สึกของคุณสำคัญ

สาเหตุและปัจจัยร่วม

ยังไม่มีคำอธิบายเดียว ปัจจัยที่พบบ่อยได้แก่ การเรียนรู้ความตื่นเต้นจากการกระทำที่เสี่ยงและไม่ถูกจับ ความยากในการสร้างความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดและยินยอม ความเหงา ความเครียด การดื่มหรือใช้สาร และความเชื่อที่บิดเบือน เช่น “เขาคงไม่รู้สึกอะไร” บางรายพบร่วมกับ ภาวะแอบดู หรือ ภาวะเปิดเผยอวัยวะเพศ

การเรียนรู้

• ตื่นเต้นจากความเสี่ยงที่ไม่ถูกจับ

ความสัมพันธ์

• สร้างความใกล้ชิดที่ยินยอมได้ยาก
• ความเหงา

สภาพจิตใจ

• ความเครียด
• การดื่มหรือใช้สาร

ความคิดบิดเบือน

• "เขาคงไม่รู้สึกอะไร"

สิ่งที่ช่วยป้องกัน

• เลี่ยงชั่วโมงเร่งด่วนและที่แออัด
• CBT และแผนป้องกันการกลับซ้ำ
• ฝึกทักษะความสัมพันธ์

การประเมินและการรักษา

การประเมิน เป็นความลับ ดูรูปแบบพฤติกรรม สถานที่และเวลาเสี่ยง ความถี่ ภาวะร่วมทางจิตใจ และแรงจูงใจที่จะเปลี่ยน

การบำบัดทางจิตใจเป็นแนวทางแรก

• CBT ช่วยระบุความคิดที่ให้เหตุผลกับการกระทำ และสร้างความเข้าใจต่อผลกระทบที่เกิดกับผู้อื่น
• แผนป้องกันการกลับซ้ำ เช่น เปลี่ยนเวลาเดินทางให้เลี่ยงชั่วโมงเร่งด่วน ยืนในจุดที่ไม่ประชิดผู้อื่น เลี่ยงงานที่แออัดมาก และมีเครื่องมือจัดการแรงกระตุ้นเมื่อเกิดขึ้น
• ฝึกทักษะความสัมพันธ์ เพื่อให้ความต้องการความใกล้ชิดได้รับการตอบสนองในความสัมพันธ์ที่ยินยอม อ่านเพิ่ม ปัญหาคู่รักที่พบบ่อย และวิธีคุยกันให้เข้าใจ
• รักษาภาวะร่วม เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล การใช้สุรา

ยา พิจารณาเฉพาะรายตามระดับความเสี่ยงในแนวทาง WFSBP (2020) และอยู่ในความดูแลของจิตแพทย์เท่านั้น งานวิเคราะห์อภิมานของ Schmucker & Lösel (2015) พบว่าโปรแกรมบำบัดช่วยลดการกระทำผิดซ้ำได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะการบำบัดในชุมชน

ขอความช่วยเหลือได้ที่ไหน

• ปรึกษาแพทย์หรือนักเพศวิทยาคลินิกแบบเป็นความลับ อ่าน เมื่อไหร่ควรปรึกษานักเพศวิทยาคลินิก
• สายด่วนสุขภาพจิต 1323 หากรู้สึกควบคุมตัวเองไม่ได้หรือทุกข์ใจมาก
• ผู้ถูกกระทำ แจ้ง 191 และขอความช่วยเหลือได้ที่ 1300

Dr. Kris Clinic ให้คำปรึกษาแบบไม่ตัดสินทั้งที่คลินิกและออนไลน์ คัดกรองเบื้องต้น และส่งต่อจิตแพทย์เมื่อจำเป็น การยอมรับและขอความช่วยเหลือคือก้าวแรกที่ปกป้องทั้งคุณและคนรอบข้าง