เวลาผู้ชายมาคุยเรื่องการแข็งตัว คำถามที่ตอบยากที่สุดคือ “แข็งแค่ไหน” เพราะแต่ละคนใช้คำต่างกัน แพทย์จึงมีเครื่องมือง่าย ๆ ชื่อ Erection Hardness Score (EHS) ใช้กันทั่วโลก ทั้งในคลินิกและงานวิจัย และเป็นที่มาของการเปรียบเทียบ “เต้าหู้ กล้วย แตงกวา” ที่หลายคนเคยเห็น
Erection Hardness Score คืออะไร
EHS เป็นแบบประเมินคำถามเดียว ให้คุณเลือกระดับที่ตรงกับความแข็งของอวัยวะเพศส่วนใหญ่ในช่วงที่ผ่านมา ได้รับการตรวจสอบความน่าเชื่อถือโดย Mulhall และคณะในปี 2007 ข้อดีคือใช้ง่าย เข้าใจตรงกันระหว่างคนไข้กับหมอ และใช้ติดตามผลการรักษาได้
ความแข็ง 4 ระดับ
| ระดับ | ความหมายทางการแพทย์ | เทียบง่าย ๆ |
|---|---|---|
| 1 | อวัยวะเพศใหญ่ขึ้นแต่ไม่แข็ง | เต้าหู้ อ่อนนิ่ม |
| 2 | แข็งขึ้นบ้าง แต่ไม่พอสำหรับการสอดใส่ | กล้วยสุกปอกเปลือก |
| 3 | แข็งพอสอดใส่ได้ แต่ยังไม่แข็งเต็มที่ | กล้วยดิบทั้งเปลือก |
| 4 | แข็งเต็มที่และแข็งตลอด | แตงกวา |
การเปรียบเทียบกับผลไม้หรืออาหารเป็นเพียงภาพช่วยจำ ไม่ได้มีความแม่นยำทางวิทยาศาสตร์ แต่ช่วยให้หลายคนกล้าเล่าได้ง่ายขึ้น
Mulhall และคณะ (2007) การเทียบกับอาหารเป็นเพียงภาพช่วยจำ
อ่านผลอย่างไร
- ระดับ 4 ถือว่าดี เป็นเป้าหมายของการดูแล
- ระดับ 3 สอดใส่ได้ แต่หลายคนรู้สึกไม่มั่นใจ อาจเป็น ED ระดับเล็กน้อย โดยเฉพาะถ้าเคยเป็นระดับ 4 มาก่อน
- ระดับ 2 สอดใส่ได้ยาก มักกระทบความสุขทางเพศและความมั่นใจ
- ระดับ 1 แทบไม่มีการแข็งตัว ควรตรวจหาสาเหตุจริงจัง
สิ่งที่สำคัญไม่แพ้ตัวเลขคือ การเปลี่ยนแปลง ถ้าคุณเคยอยู่ระดับ 4 แล้วค่อย ๆ เหลือ 3 หรือ 2 ในช่วงหลายเดือน นั่นเป็นสัญญาณให้ตรวจสุขภาพหลอดเลือด น้ำตาล ไขมัน และฮอร์โมน
ความแข็งเปลี่ยนไปตามอายุอย่างไร
เมื่ออายุมากขึ้น หลอดเลือดและเนื้อเยื่อยืดหยุ่นน้อยลง หลายคนต้องกระตุ้นนานขึ้น และบางครั้งได้ระดับ 3 แทนระดับ 4 การศึกษา Massachusetts Male Aging Study พบว่าผู้ชายอายุ 40–70 ปีราวครึ่งหนึ่งมี ED ระดับใดระดับหนึ่ง แต่ "พบบ่อยตามวัย" ไม่ได้แปลว่า "ต้องทน" ถ้ากระทบความสุขหรือความมั่นใจ ควรตรวจหาโรคที่ซ่อนอยู่ เช่น เบาหวาน ความดัน หรือไขมันสูง
การแข็งตัวตอนเช้าบอกอะไร
การแข็งตอนตื่นนอนเป็นส่วนหนึ่งของการแข็งตัวขณะหลับในช่วงหลับฝัน (REM) ซึ่งไม่ต้องมีอารมณ์ทางเพศ จึงเหมือน "การทดสอบระบบ" ของหลอดเลือดและเส้นประสาท
- การแข็งตอนเช้าลดลงต่อเนื่อง ร่วมกับความแข็งลดลงทุกสถานการณ์ ชี้ไปทางสาเหตุทางกาย งานวิจัย European Male Ageing Study พบว่าการแข็งตอนเช้าลดลง ความต้องการทางเพศลดลง และ ED เป็น 3 อาการที่สัมพันธ์กับฮอร์โมนเพศชายต่ำชัดที่สุด
- นอนน้อย ดื่มแอลกอฮอล์ หรือยาบางชนิด ลดการแข็งตอนเช้าชั่วคราวได้ จึงควรดูแนวโน้มหลายสัปดาห์
วิธีประเมินตัวเองให้ได้ข้อมูลที่ใช้ได้จริง
- ประเมินจากภาพรวม 4 สัปดาห์ที่ผ่านมา ไม่ใช่ครั้งเดียว
- แยกให้ออกว่าตอนอยู่กับคู่ ตอนช่วยตัวเอง และตอนตื่นเช้า ต่างกันไหม
- สังเกตว่าแข็งแล้ว คงอยู่ ได้นานพอไหม หรืออ่อนตัวกลางคัน
- จดสิ่งที่เกี่ยวข้อง เช่น ดื่มแอลกอฮอล์ นอนน้อย เครียด
ถ้าตอนเช้าหรือตอนช่วยตัวเองได้ระดับ 4 แต่ตอนอยู่กับคู่ได้ระดับ 2 มักบอกว่าร่างกายยังทำงานได้ และควรดูเรื่องความกังวลหรือความสัมพันธ์ อ่านเพิ่มที่ ความเครียด การผ่อนคลาย และการแข็งตัว
ใช้คู่กับแบบประเมิน IIEF-5
EHS บอก “ความแข็ง” ส่วน แบบประเมิน IIEF-5 ดูภาพกว้างกว่า ทั้งความมั่นใจ ความถี่ที่สอดใส่ได้ การคงความแข็ง และความพึงพอใจ แพทย์มักใช้ทั้งสองแบบร่วมกัน ทั้งตอนเริ่มประเมินและตอนติดตามผลหลังรักษา เช่น หลังเริ่มยา Tadalafil หรือหลังปรับวิถีชีวิต
ใช้ EHS ติดตามผลการรักษา
- จดระดับก่อนเริ่มรักษาเป็นค่าตั้งต้น
- หลังเริ่มยาตามที่แพทย์สั่ง จดระดับทุกครั้งที่ใช้
- ไม่ตัดสินจากครั้งแรก ประเมินหลังใช้ถูกวิธีหลายครั้ง
- นำบันทึกมาคุยกับแพทย์ เป้าหมายคือระดับ 4 หรือระดับที่คุณกับคู่พอใจ ถ้ายังไม่ถึง แพทย์อาจปรับขนาด เปลี่ยนชนิดยา หรือหาสาเหตุร่วม
ตัวอย่างจากห้องตรวจ
ชายวัย 50 ต้น ๆ มาเพราะความแข็งลดลงในปีที่ผ่านมา อยู่ระดับ 2 และแทบไม่แข็งตอนเช้า ตรวจพบน้ำตาลสะสมสูง เราดูแลเบาหวานควบคู่กับยาตามที่แพทย์ประเมิน และให้จดคะแนน EHS ทุกครั้ง ราว 3 เดือนต่อมา คะแนนส่วนใหญ่อยู่ที่ระดับ 3–4 ผลแต่ละคนต่างกัน บทเรียนคือ ความแข็งที่ค่อย ๆ ลดพร้อมการแข็งตอนเช้าที่หายไป ควรตรวจสุขภาพทั้งตัว
ข้อจำกัดที่ควรรู้
- เป็นการประเมินด้วยตัวเอง จึงขึ้นกับความรู้สึกและความจำ
- ไม่ได้บอกสาเหตุ บอกแค่ระดับความรุนแรงคร่าว ๆ
- ไม่ได้วัดเรื่องการหลั่ง ความต้องการทางเพศ หรือความสุขของคู่
คะแนนจึงเป็นจุดเริ่มต้นของการคุย ไม่ใช่คำวินิจฉัย
เมื่อไหร่ควรปรึกษาแพทย์
- ความแข็งอยู่ระดับ 1–2 เป็นส่วนใหญ่ หรือลดลงจากเดิมต่อเนื่องเกิน 3 เดือน
- มีโรคเบาหวาน ความดัน ไขมัน หรือสูบบุหรี่ร่วมด้วย
- ความต้องการทางเพศลดลง เหนื่อยง่าย ร่วมกับแข็งตัวยาก อาจเกี่ยวกับ อาการขาดฮอร์โมนเพศชาย
- ไปโรงพยาบาลทันที หากแข็งค้างเกิน 4 ชั่วโมงโดยไม่มีอารมณ์
ที่ Dr. Kris Clinic คุณบอกหมอได้เลยว่าอยู่ระดับไหน ไม่ต้องเขิน เราจะใช้ข้อมูลนี้ร่วมกับประวัติ การตรวจร่างกาย และผลเลือด เพื่อหาสาเหตุและวางแผนดูแลที่เหมาะกับคุณ อ่านภาพรวมทั้งหมดได้ที่ ED อวัยวะเพศไม่แข็งตัว
1
2
3
