คำถามที่หลายคนสงสัย Androcur 990 บาท กับ Gale 590 บาท ตัวยาเดียวกัน แล้วต่างกันตรงไหน ใช้แทนกันได้จริงไหม?
ถ้าคุณกำลังใช้ยากดฮอร์โมนเพศชายอยู่ หรือกำลังจะเริ่ม คำตอบที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่เรื่องยี่ห้อ แต่เป็นขนาดยาที่คุณกินอยู่ทุกวัน
สรุปสั้น ๆ Androcur และ Gale มีตัวยาสำคัญคือ cyproterone acetate 50 mg เหมือนกัน ทั้งคู่มีทะเบียนตำรับยาในไทย ต่างกันที่ผู้ผลิตและราคา แต่ยังไม่พบผลศึกษาชีวสมมูลของ Gale เทียบกับ Androcur ที่เปิดเผยต่อสาธารณะ จึงไม่ควรเรียกว่า “เหมือนกันทุกประการ” เรื่องที่สำคัญกว่ายี่ห้อคือขนาดยา ความเสี่ยงเนื้องอกเยื่อหุ้มสมอง (meningioma) เพิ่มตามขนาดสะสม แนวทางปัจจุบันจึงใช้ขนาดต่ำที่สุดที่ได้ผล “หมอครับ Androcur กับ Gale ต่างกันไหม ใช้แทนกันได้หรือเปล่า” เป็นคำถามที่ผมได้รับบ่อยจากสาวทรานส์ที่ดูแลกันอยู่ บทความนี้จะเทียบให้เห็นชัด ๆ ว่าเหมือนกันตรงไหน ต่างกันตรงไหน และอะไรที่สำคัญกว่าชื่อยี่ห้อครับ
Androcur และ Gale: cyproterone acetate 50 mg ตัวยาเดียวกัน ต่างยี่ห้อ เทียบ Androcur กับ Gale
รายการ Androcur (แอนโดรคัวร์) Gale (เกล) ตัวยาสำคัญ Cyproterone acetate Cyproterone acetate ความแรง 50 mg ต่อเม็ด 50 mg ต่อเม็ด รูปแบบ ยาเม็ดรับประทาน ยาเม็ดรับประทาน ผู้รับอนุญาตในไทย A. Menarini (Thailand) Biolab เลขทะเบียนยา อย. 1C 19/59(N) 1A 18/68(NG) ราคาที่คลินิก 990 บาท / 10 เม็ด 590 บาท / 10 เม็ด
สรุปตรง ๆ คือ ตัวยาสำคัญและความแรงตรงกัน Androcur เป็นยาต้นแบบ ส่วน Gale เป็นยาอีกยี่ห้อที่ราคาถูกกว่า ทั้งคู่มีทะเบียนตำรับยาในไทย แต่การที่ตัวยาตรงกันยังไม่ได้พิสูจน์ว่าดูดซึมเข้าร่างกายได้เท่ากันทุกประการ (ชีวสมมูล) และผมยังไม่พบผลศึกษาชีวสมมูลของ Gale เทียบกับ Androcur ที่เปิดเผยต่อสาธารณะ จึงไม่ใช้คำว่า “เหมือนกัน 100%” ครับ
อินโฟกราฟิกเปรียบเทียบ Androcur กับ Gale Cyproterone acetate ออกฤทธิ์อย่างไร
Cyproterone acetate เป็นยาต้านฮอร์โมนเพศชาย (antiandrogen) ที่ทำงาน 2 ทางพร้อมกัน
ที่ตัวรับ: แย่งจับกับตัวรับแอนโดรเจน (androgen receptor) ทำให้เทสโทสเตอโรนและ DHT ออกฤทธิ์ต่อเซลล์ได้น้อยลงที่สมอง: มีฤทธิ์คล้ายโปรเจสเตอโรน กดการหลั่ง LH และ FSH จากต่อมใต้สมอง อัณฑะจึงสร้างเทสโทสเตอโรนลดลงผลที่เห็นได้คือ ขนลดลง สิวและความมันของผิวลดลง และช่วยให้ฮอร์โมนเอสตราไดออล แสดงผลได้ดีขึ้นในสาวทรานส์ นอกจากนี้ยังมีข้อบ่งใช้ทางการแพทย์อื่น เช่น มะเร็งต่อมลูกหมากบางชนิด ซึ่งต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์
กลไกการออกฤทธิ์ 2 ทาง: ลด LH/FSH ที่สมอง และแย่งจับตัวรับแอนโดรเจน ขนาดยาสำคัญกว่ายี่ห้อ
ในอดีตมีการใช้ cyproterone ขนาด 50 mg ต่อวันหรือมากกว่า แต่ในปี 2020 สำนักงานยายุโรป (EMA) เตือนว่าความเสี่ยงเนื้องอกเยื่อหุ้มสมอง (meningioma) เพิ่มขึ้นตามขนาดยาสะสม และการศึกษา ENIGI ในสาวทรานส์พบว่าขนาดราว 10 mg ต่อวันก็กดเทสโทสเตอโรนได้ใกล้เคียงกับขนาดสูงกว่า เมื่อใช้คู่กับเอสตราไดออล
แนวปฏิบัติปัจจุบันจึงใช้ขนาดต่ำที่สุดที่ได้ผล และทบทวนเป็นระยะว่ายังจำเป็นต้องใช้หรือไม่ ส่วนคนที่ผ่าตัดอัณฑะหรือผ่าตัดยืนยันเพศแล้ว ไม่ต้องใช้ยากดฮอร์โมนอีก ใช้เอสตราไดออลอย่างเดียว อ่านเปรียบเทียบสูตรได้ที่ สูตรฮอร์โมนสาวทรานส์ เอสโตรเจนแบบกิน ทา ฉีด
ตัวเลขขนาดยาในบทความนี้มาจากงานวิจัยและแนวทางทางการแพทย์ เพื่อความเข้าใจเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำให้แบ่งเม็ดหรือปรับยาเอง ขนาดจริงต้องให้แพทย์ประเมินและปรับตามผลเลือด
ผลข้างเคียงและความเสี่ยงที่ต้องรู้
ความเสี่ยง สิ่งที่ควรรู้ เนื้องอกเยื่อหุ้มสมอง (meningioma) สัมพันธ์กับขนาดยาและระยะเวลาที่ใช้ ห้ามใช้ในคนที่เคยเป็น ปวดศีรษะเรื้อรังหรือการมองเห็นผิดปกติควรพบแพทย์ ตับ อาจทำให้ค่าตับผิดปกติ ควรตรวจเลือดตามนัด ตัวเหลืองตาเหลืองหรือปัสสาวะสีเข้มให้หยุดยาและพบแพทย์ ลิ่มเลือดอุดตัน ความเสี่ยงเพิ่มเมื่อใช้ร่วมกับเอสโตรเจน โดยเฉพาะผู้สูบบุหรี่ น้ำหนักเกิน หรือเคลื่อนไหวน้อย อารมณ์ อาจซึมเศร้าหรืออารมณ์แปรปรวน ถ้ากระทบชีวิตประจำวันควรปรึกษาแพทย์ ผลข้างเคียงที่พบบ่อย เจ็บเต้านม อ่อนเพลีย คลื่นไส้ น้ำหนักเปลี่ยน ความต้องการทางเพศลดลง ส่วนใหญ่ไม่รุนแรง
ข้อควรระวัง ข้อห้ามใช้ และการติดตามผลการรักษา เปลี่ยนยี่ห้อจาก Androcur เป็น Gale ได้ไหม
เปลี่ยนได้ในหลายกรณี เพราะตัวยาและความแรงตรงกัน แต่ควรบอกแพทย์ก่อนเปลี่ยน และตรวจเลือดติดตามหลังเปลี่ยน เพื่อดูว่าระดับเทสโทสเตอโรนยังคุมได้ดีเหมือนเดิม ถ้าคุณใช้ 50 mg ทุกวันมานาน การนัดคุยกับแพทย์ครั้งนี้เป็นโอกาสดีที่จะทบทวนขนาดยาด้วยครับ
สัญญาณที่ต้องรีบพบแพทย์
ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ ชัก มองเห็นผิดปกติ แขนขาอ่อนแรง ตัวเหลืองตาเหลือง ขาบวมปวดข้างเดียว เจ็บหน้าอกหรือหอบเหนื่อยเฉียบพลัน ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669
ดูแลการใช้ยากดฮอร์โมนที่ Dr. Kris Clinic
ที่ Dr. Kris Clinic ผมช่วยประเมินว่าคุณจำเป็นต้องใช้ยากดฮอร์โมนหรือไม่ เลือกขนาดที่เหมาะ ตรวจเลือดก่อนเริ่มและระหว่างใช้ และช่วยคนที่ใช้ cyproterone ขนาดสูงมานานให้ค่อย ๆ ปรับเป็นสูตรที่ปลอดภัยขึ้น ดูรายละเอียดยาได้ที่หน้า Androcur 50 mg และ Gale 50 mg หรือเริ่มจาก ตรวจเลือดก่อนเริ่มฮอร์โมน ครับ
สรุปแนวทางและสั่งซื้อยา สูตรฮอร์โมนสาวทรานส์มี 2 ส่วน คือ เอสตราไดออล (ฮอร์โมนเพศหญิง) และยากดฮอร์โมนเพศชาย จะต้องใช้ครบสองส่วนหรือไม่ ขึ้นกับว่าคุณผ่าตัดแล้วหรือยัง
สถานการณ์ สูตรที่แพทย์มักแนะนำ ยังไม่ผ่าตัดยืนยันเพศ ยังมีอัณฑะ เอสตราไดออล + ยากดฮอร์โมนเพศชาย (Gale หรือ Androcur) ในขนาดต่ำที่สุดที่ได้ผล ผ่าตัดอัณฑะหรือผ่าตัดยืนยันเพศแล้ว เอสตราไดออลอย่างเดียว ไม่ต้องใช้ยากดฮอร์โมนเพศชาย
เอสตราไดออลมีให้เลือก 2 แบบ คือ แบบกิน (Estrofem) และ แบบเจลทา ซึ่งเสี่ยงลิ่มเลือดน้อยกว่า เหมาะกับคนอายุมาก สูบบุหรี่ หรือมีความเสี่ยงหลอดเลือด ถ้ายังไม่เคยเริ่มฮอร์โมน ควรตรวจเลือดก่อนเริ่มฮอร์โมน ก่อน
1. ฮอร์โมนเพศหญิง (เลือก 1 แบบ) 2. ยากดฮอร์โมนเพศชาย (สำหรับคนที่ยังมีอัณฑะ เลือก 1 ยี่ห้อ) ยาทุกรายการจ่ายภายใต้การดูแลของแพทย์ ผู้รับบริการใหม่ต้องปรึกษาแพทย์ทาง Telemedicine ก่อน ผู้ที่รักษากับคลินิกอยู่แล้วขอรับยาต่อเนื่อง ได้
ขั้นต่อไป อยากให้หมอช่วยดูเรื่องนี้ ทำได้ใน 3 ขั้น อ่านบทความเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี เมื่อพร้อม ลองประเมินตัวเองก่อน ดูว่าการปรึกษาเป็นอย่างไร แล้วค่อยนัดเวลาที่สะดวก
แบบประเมินเป็นข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยและไม่แทนการประเมินโดยแพทย์ ผลลัพธ์ของการดูแลแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นกับความรุนแรงของอาการ ความซับซ้อนของปัญหา และปัจจัยอื่น ๆ
Consult Dr. Kris เริ่มฮอร์โมนอย่างปลอดภัย ประเมิน ตรวจเลือด และติดตามผลกับแพทย์แบบไม่ตัดสิน ตามแนวทาง WPATH SOC-8
คำถามที่พบบ่อย Androcur กับ Gale ใช้แทนกันได้ไหม ตัวยาสำคัญและความแรงตรงกัน จึงเปลี่ยนได้ในหลายกรณี แต่ควรบอกแพทย์ก่อนและตรวจเลือดติดตามหลังเปลี่ยน เพราะยังไม่มีผลศึกษาชีวสมมูลที่เปิดเผยต่อสาธารณะ
ทำไม Gale ถูกกว่า Androcur Androcur เป็นยาต้นแบบ ส่วน Gale เป็นยาอีกยี่ห้อจากผู้ผลิตต่างราย ราคาจึงต่างกัน ที่คลินิก Androcur 990 บาท และ Gale 590 บาท ต่อ 10 เม็ด
ต้องกิน cyproterone วันละ 50 mg ไหม ไม่จำเป็นเสมอไป หลักฐานใหม่พบว่าขนาดต่ำราว 10 mg ต่อวันกดเทสโทสเตอโรนได้ใกล้เคียงเมื่อใช้คู่กับเอสตราไดออล ขนาดที่เหมาะต้องให้แพทย์ประเมินจากผลเลือด
ใช้ cyproterone นาน ๆ อันตรายไหม ความเสี่ยงเนื้องอกเยื่อหุ้มสมองเพิ่มตามขนาดสะสม จึงควรใช้ขนาดต่ำที่สุดที่ได้ผล ตรวจเลือดตามนัด และทบทวนความจำเป็นกับแพทย์เป็นระยะ
เอกสารอ้างอิง European Medicines Agency (PRAC). Restrictions in use of cyproterone due to meningioma risk. February 2020. Kuijpers SME, Wiepjes CM, Conemans EB, et al. Toward a Lowest Effective Dose of Cyproterone Acetate in Trans Women: Results From the ENIGI Study. J Clin Endocrinol Metab. 2021;106(10):e3936–e3945. Coleman E, et al. Standards of Care for the Health of Transgender and Gender Diverse People, Version 8. Int J Transgend Health. 2022;23(Suppl 1):S1–S259. Hembree WC, et al. Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2017;102(11):3869–3903. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). ฐานข้อมูลทะเบียนตำรับยา: Androcur 1C 19/59(N), Gale 1A 18/68(NG). บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการผิดปกติหรือกังวล ควรปรึกษาแพทย์
1
2
3
