สูตรฮอร์โมนสาวทรานส์ เอสโตรเจนแบบกิน ทา ฉีด ต่างกันอย่างไร

เอสตราไดออลมีหลายรูปแบบ แต่ละแบบมีข้อดีข้อเสียต่างกัน การเลือกสูตรที่เหมาะขึ้นกับสุขภาพ ความเสี่ยงลิ่มเลือด ไลฟ์สไตล์ และผลเลือดของแต่ละคน

นพ.กฤดา เอื้อกฤดาธิการ (หมอคริส)แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว · นักเพศวิทยาคลินิก · ตรวจทานล่าสุด 23 ต.ค. 2569 · อ่าน 7 นาที

สูตรฮอร์โมนสาวทรานส์ เอสโตรเจนแบบกิน ทา ฉีด ต่างกันอย่างไร

สรุปสั้น ๆ

เอสตราไดออลแบบทาหรือแปะมีความเสี่ยงลิ่มเลือดต่ำกว่าแบบกิน เหมาะกับคนอายุมาก สูบบุหรี่ หรือมีความเสี่ยงหลอดเลือด
สูตรพื้นฐานคือเอสตราไดออลร่วมกับยากดฮอร์โมนชาย ส่วนคนที่ผ่าตัดอัณฑะแล้วหรือคุมเทสโทสเตอโรนได้ดี อาจใช้เอสตราไดออลอย่างเดียว
ขนาดยาที่ได้ยินกันในกลุ่มเพื่อนไม่ใช่ขนาดของเรา ต้องปรับตามผลเลือดโดยแพทย์ และยิ่งมากไม่ได้แปลว่ายิ่งเร็ว

“หมอ แบบกิน แบบทา แบบฉีด อันไหนดีกว่ากัน” เป็นคำถามที่ผมได้ยินแทบทุกสัปดาห์ คำตอบตรง ๆ คือ ไม่มีแบบไหนเหมาะกับทุกคน มีแต่แบบที่เหมาะกับคุณที่สุด ณ ตอนนี้ บทความนี้จะเปรียบเทียบให้เห็นภาพ เพื่อให้คุณคุยกับแพทย์ได้อย่างเข้าใจครับ

หลักการพื้นฐานของสูตรฮอร์โมนสาวทรานส์

สูตรฮอร์โมนเพื่อความเป็นหญิงประกอบด้วยสองส่วน คือ เอสตราไดออล (ยาหลัก) และยากดฮอร์โมนเพศชาย (ใช้ในบางคน) อ่านภาพรวมขั้นตอนก่อนได้ที่ ฮอร์โมนข้ามเพศหญิง (MTF)

เป้าหมายผลเลือดโดยทั่วไปตามแนวทาง Endocrine Society คือ เอสตราไดออลราว 100–200 pg/mL และเทสโทสเตอโรนต่ำกว่า 50 ng/dL แต่แพทย์จะดูผลทางกายและความรู้สึกของคุณประกอบด้วย ไม่ได้ดูแค่ตัวเลข

เปรียบเทียบเอสตราไดออลแต่ละรูปแบบ

รูปแบบ	ช่วงขนาดในแนวทาง	ข้อดี	ข้อควรระวัง
กิน (estradiol valerate หรือ hemihydrate)	ราว 2–6 มก./วัน	หาง่าย ใช้สะดวก ราคาไม่สูง	ผ่านตับก่อน มีผลต่อการแข็งตัวของเลือดมากกว่า ต้องกินทุกวัน
เจลทา	ขนาดตามผลิตภัณฑ์และผลเลือด	ไม่ผ่านตับโดยตรง เสี่ยงลิ่มเลือดน้อยกว่า	ต้องทาทุกวัน รอให้แห้ง ระวังคนใกล้ชิดหรือเด็กสัมผัสผิวที่ทา
แผ่นแปะ	ราว 0.025–0.2 มก./วัน (เปลี่ยนแผ่นตามชนิด)	ระดับฮอร์โมนค่อนข้างคงที่	อาจระคายผิว หลุดเมื่อเหงื่อออก หาซื้อยากกว่าในไทย
ฉีดเข้ากล้าม (estradiol valerate หรือ cypionate)	ราว 2–10 มก. ทุกสัปดาห์ หรือ 5–30 มก. ทุก 2 สัปดาห์	ไม่ต้องใช้ทุกวัน ไม่ผ่านตับโดยตรง	ระดับขึ้นสูงหลังฉีดแล้วตกก่อนเข็มถัดไป อาจมีอารมณ์แกว่งตามรอบ

สิ่งที่ไม่ควรใช้คือ เอทินิลเอสตราไดออล (Ethinyl Estradiol) ในยาคุมกำเนิด และเอสโตรเจนสกัดจากม้า (Conjugated Equine Estrogens) เพราะเสี่ยงลิ่มเลือดสูงกว่าและวัดระดับในเลือดไม่ได้

เลือกแบบไหนดี

เพิ่งเริ่ม อายุน้อย ไม่สูบบุหรี่ สุขภาพดี มักเริ่มจากแบบกินได้
อายุเกิน 40–45 ปี สูบบุหรี่ มีไมเกรนแบบมีออรา เคยมีลิ่มเลือด ความดันหรือไขมันสูง แพทย์มักแนะนำแบบทาหรือแปะ
ไม่สะดวกใช้ยาทุกวัน หรือกินยาลืมบ่อย แบบฉีดอาจเหมาะ แต่ต้องเจาะเลือดตรงรอบให้ถูก (ดู ตรวจเลือดก่อนเริ่มฮอร์โมนข้ามเพศ)

แผนภาพเลือกรูปแบบเอสตราไดออลแบบไหนให้เหมาะกับคุณ

1อายุเกิน 40–45 ปี สูบบุหรี่ ไมเกรนมีออรา เคยมีลิ่มเลือด หรือความดัน ไขมันสูง?

ใช่ แพทย์มักแนะนำแบบเจลทาหรือแผ่นแปะ ที่ไม่ผ่านตับโดยตรง

ไม่ใช่ เริ่มจากแบบกินได้ในคนอายุน้อยที่สุขภาพดี

2ไม่สะดวกใช้ยาทุกวัน หรือลืมกินยาบ่อย?

ใช่ แบบฉีดอาจเหมาะ แต่ต้องเจาะเลือดตรงรอบให้ถูก

ไม่ใช่ ใช้แบบกินหรือทาทุกวันต่อ และติดตามผลเลือดตามนัด

ไม่มีแบบไหนเหมาะกับทุกคน การเลือกเป็นไปตามที่แพทย์ประเมิน

ยากดฮอร์โมนเพศชายแต่ละตัว

ยา	ช่วงขนาดในแนวทาง	จุดเด่น	ต้องระวัง
Cyproterone acetate	แนวทางปี 2017 ระบุ 25–50 มก./วัน แต่หลักฐานใหม่พบว่าราว 10 มก./วันก็กดได้ใกล้เคียง	กดฮอร์โมนชายได้แรง	เนื้องอกเยื่อหุ้มสมองเมื่อใช้ขนาดสูงสะสม (คำเตือน EMA 2020) โพรแลกตินสูง ผลต่อตับ อารมณ์ซึม
Spironolactone	ราว 100–300 มก./วัน	ใช้มานาน ราคาไม่สูง	โพแทสเซียมสูง ปัสสาวะบ่อย ความดันต่ำ ต้องตรวจไต
GnRH agonist (leuprorelin, triptorelin)	ฉีดรายเดือนหรือทุก 3 เดือน	กดจากต้นทาง ผลข้างเคียงน้อย	ราคาสูง ต้องฉีดตามรอบ

จากคำเตือนของ EMA ในปี 2020 แนวปฏิบัติปัจจุบันจึงใช้ cyproterone acetate ในขนาดต่ำที่สุดที่ได้ผล และทบทวนความจำเป็นเป็นระยะ ไม่ใช่ใช้ 50 มก. ไปเรื่อย ๆ อย่างที่เคยแนะนำกันในอดีต

สามรูปแบบสูตรที่พบบ่อย

เอสตราไดออล + ยากดฮอร์โมนชาย เป็นสูตรมาตรฐานสำหรับคนที่ยังมีอัณฑะ
เอสตราไดออลอย่างเดียว ใช้ได้ในคนที่ผ่าตัดอัณฑะแล้ว หรือคนที่ใช้เอสตราไดออลแบบทาหรือฉีดแล้วเทสโทสเตอโรนลดลงเพียงพอ ช่วยหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงจากยากด
เพิ่มยายับยั้ง DHT เช่น finasteride ในบางคนที่ผมบางเป็นปัญหาหลัก แต่แนวทาง SOC-8 ไม่ได้แนะนำเป็นยาประจำ เพราะหลักฐานยังจำกัด (ดู Finasteride)

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

“กินเยอะ นมโตไว” ไม่จริง ขนาดเกินเป้าหมายไม่ได้เร่งการเปลี่ยนแปลง แต่เพิ่มความเสี่ยง
“ยาฉีดแรงกว่าเลยดีกว่า” ระดับที่สูงเป็นช่วง ๆ ไม่ได้แปลว่าดีกว่า สิ่งสำคัญคือระดับเฉลี่ยที่เหมาะสม
“ยาคุมกำเนิดก็คือเอสโตรเจนเหมือนกัน” ต่างกัน เอทินิลเอสตราไดออลเสี่ยงลิ่มเลือดมากกว่า
“ใช้ยากดฮอร์โมนชายขนาดสูงไว้ก่อนจะได้เห็นผลชัด” การกดมากเกินไม่ได้เพิ่มผล แต่เพิ่มผลข้างเคียง

แผนภาพความเชื่อ vs ความจริง เรื่องสูตรฮอร์โมนสาวทรานส์

ความเชื่อ

กินเยอะ นมโตไว
ยาฉีดแรงกว่า เลยดีกว่า
ยาคุมกำเนิดก็คือเอสโตรเจนเหมือนกัน
ยากดฮอร์โมนชายขนาดสูงไว้ก่อน เห็นผลชัด

ความจริง

เกินเป้าหมายไม่ได้เร่ง แต่เพิ่มความเสี่ยง
ระดับเฉลี่ยที่เหมาะสมสำคัญกว่า
เอทินิลเอสตราไดออลเสี่ยงลิ่มเลือดมากกว่า
กดมากเกินไม่เพิ่มผล แต่เพิ่มผลข้างเคียง

สัญญาณที่ต้องรีบพบแพทย์

ขาบวมปวดข้างเดียว เจ็บหน้าอกหรือหอบเหนื่อยเฉียบพลัน ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ แขนขาอ่อนแรง หรือตัวเหลืองตาเหลือง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ปรับสูตรให้เหมาะกับคุณที่ Dr. Kris Clinic

ที่ Dr. Kris Clinic ผมช่วยเลือกรูปแบบยาตามสุขภาพและไลฟ์สไตล์ ตรวจเลือดตรงรอบ และปรับขนาดให้เหมาะ รวมถึงช่วยคนที่ใช้ cyproterone ขนาดสูงมานาน ให้ค่อย ๆ ปรับเป็นสูตรที่ปลอดภัยขึ้น อยากรู้ว่าแต่ละช่วงเวลาร่างกายจะเปลี่ยนอย่างไร อ่านต่อที่ เทคฮอร์โมนแล้วเปลี่ยนเมื่อไหร่ หรือภาพรวมที่ GAHT ครับ

ทางเลือกการรักษาและราคา

ยาและบริการที่แพทย์อาจพิจารณา

ราคาต่อแพ็ก ยาทุกรายการจ่ายหลังแพทย์ประเมินแล้วเท่านั้น แพทย์จะแนะนำว่าตัวไหนเหมาะกับคุณ ดูยาและบริการทั้งหมด

ขั้นต่อไป

อยากให้หมอช่วยดูเรื่องนี้ ทำได้ใน 3 ขั้น

อ่านบทความเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี เมื่อพร้อม ลองประเมินตัวเองก่อน ดูว่าการปรึกษาเป็นอย่างไร แล้วค่อยนัดเวลาที่สะดวก

1ทำแบบประเมินฟรี 2 นาทีแบบประเมินสุขภาพทางเพศ รู้ผลทันที และส่งผลให้หมอดูก่อนนัดได้เริ่มทำแบบประเมิน →

2ดูขั้นตอนและค่าบริการปรึกษาเดี่ยว เริ่มต้น 990 บาท · ปรึกษาคู่ 1,590 บาท · ครั้งละ 30–60 นาที ที่คลินิกหรือออนไลน์ผ่าน MCS Telemedicineดูขั้นตอนรับคำปรึกษา →

3นัดปรึกษากับแพทย์เลือกเวลานัดออนไลน์ หรือทัก LINE มาคนเดียวหรือมากับคู่ก็ได้ ชำระเงินก่อนเพื่อยืนยันคิวนัดหมายออนไลน์ →

ทำแบบประเมินฟรี นัดหมายออนไลน์

แบบประเมินเป็นข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยและไม่แทนการประเมินโดยแพทย์ ผลลัพธ์ของการดูแลแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นกับความรุนแรงของอาการ ความซับซ้อนของปัญหา และปัจจัยอื่น ๆ

Consult Dr. Kris

เริ่มฮอร์โมนอย่างปลอดภัย

ประเมิน ตรวจเลือด และติดตามผลกับแพทย์แบบไม่ตัดสิน ตามแนวทาง WPATH SOC-8

นัดหมายออนไลน์แชท LINE @dr.krisclinic ดูรายการยาและบริการ

ยาและบริการทุกรายการต้องผ่านการประเมินจากแพทย์ก่อน

คำถามที่พบบ่อย

เปลี่ยนจากยากินเป็นเจลทาได้ไหม

ได้ และเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับคนที่มีความเสี่ยงลิ่มเลือด แต่ขนาดที่เทียบเท่ากันไม่ได้ตรงตัว ควรให้แพทย์ปรับและตรวจเลือดติดตามหลังเปลี่ยนประมาณ 4–12 สัปดาห์

ยาฉีดเอสโตรเจนทำให้อารมณ์แปรปรวนจริงไหม

บางคนรู้สึกอารมณ์แกว่งตามรอบเข็ม โดยเฉพาะช่วงใกล้เข็มถัดไปที่ระดับฮอร์โมนตก การปรับระยะห่างหรือขนาดอาจช่วยได้

ทำไมหมอแนะนำให้ลด cyproterone acetate

เพราะความเสี่ยงเนื้องอกเยื่อหุ้มสมองเพิ่มตามขนาดสะสม และหลักฐานพบว่าขนาดต่ำก็กดฮอร์โมนชายได้ใกล้เคียงกันเมื่อใช้คู่กับเอสตราไดออล

English edition

Read this article in English

Trans Women's Hormone Regimens: Oral, Gel or Injectable Estrogen? →

Full English version for international patients and visitors.

เอกสารอ้างอิง

Hembree WC, et al. Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2017;102(11):3869–3903.
Coleman E, et al. Standards of Care for the Health of Transgender and Gender Diverse People, Version 8. Int J Transgend Health. 2022;23(Suppl 1):S1–S259.
European Medicines Agency (PRAC). Restrictions in use of cyproterone due to meningioma risk. February 2020.
Kuijpers SME, Wiepjes CM, Conemans EB, et al. Toward a Lowest Effective Dose of Cyproterone Acetate in Trans Women: Results From the ENIGI Study. J Clin Endocrinol Metab. 2021;106(10):e3936–e3945.
Deutsch MB, ed. Guidelines for the Primary and Gender-Affirming Care of Transgender and Gender Nonbinary People, 2nd ed. UCSF Transgender Care; 2016.

บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ หากมีอาการผิดปกติหรือกังวล ควรปรึกษาแพทย์

สูตรฮอร์โมนสาวทรานส์ เอสโตรเจนแบบกิน ทา ฉีด ต่างกันอย่างไร

สรุปสั้น ๆ

หลักการพื้นฐานของสูตรฮอร์โมนสาวทรานส์