ผมยังจำเคสแรกที่ได้ดูแลด้านสุขภาพทางเพศได้ดีครับ ไม่ใช่ชายหนุ่มที่กังวลเรื่องสมรรถภาพ แต่เป็นคุณลุงวัยราว 80 ปี ที่นั่งตรงหน้าผมด้วยท่าทีเขิน ๆ แต่ตั้งใจ เคสนี้เปลี่ยนวิธีที่ผมมองเรื่องเพศในผู้สูงอายุไปตลอด
ที่มา
คุณลุงได้รับการส่งต่อมาจากแพทย์อีกท่านที่ดูแลโรคประจำตัว ผมเข้าใจดีว่าแพทย์หลายคนอาจรู้สึกกระอักกระอ่วนที่จะคุยเรื่องเพศกับผู้สูงอายุ และผู้สูงอายุเองก็มักไม่กล้าพูด เพราะกลัวถูกมองว่า “แก่แล้วยังหมกมุ่น”
สิ่งที่คุณลุงเล่าคือ การแข็งตัวลดลงมาหลายปี ไม่มีการแข็งตัวตอนเช้าเหมือนก่อน และรู้สึกว่าความเป็นชายหายไป ไม่ได้อยากมีกิจกรรมผาดโผนอะไร แต่อยากรู้สึกมั่นใจ และอยากใกล้ชิดกับภรรยาในแบบที่เหมาะกับวัย
สิ่งที่พบ
ผมประเมินแบบองค์รวมตามหลักเวชศาสตร์ครอบครัวครับ
- โรคประจำตัว มีเบาหวานและความดันโลหิตสูง ซึ่งทำให้หลอดเลือดและเส้นประสาทที่เกี่ยวกับการแข็งตัวเสื่อมได้ (อ่าน: ฮอร์โมนเพศชายกับเบาหวาน ความดัน และ NCDs)
- หัวใจ ถามอาการเจ็บหน้าอก เหนื่อยง่าย และความสามารถในการออกแรง เพื่อประเมินว่าหัวใจพร้อมสำหรับกิจกรรมทางเพศหรือไม่ และตรวจว่าไม่ได้ใช้ยาไนเตรต
- ยาที่ใช้ ทบทวนยาทั้งหมด เพราะยาความดันบางกลุ่มและยาต้านเศร้าบางตัวมีผลต่อการแข็งตัว
- จิตใจ ประเมินภาวะซึมเศร้าและความห่อเหี่ยวใจ ซึ่งพบได้บ่อยในผู้สูงอายุและลดความต้องการทางเพศได้ (อ่าน: ซึมเศร้า หรือ ฮอร์โมนเพศชายต่ำ)
- ความสัมพันธ์และครอบครัว ถามถึงความสัมพันธ์กับภรรยา ว่ามีเรื่องผิดใจกันไหม และภรรยามีปัญหาสุขภาพหรือความต้องการอย่างไร
โรคประจำตัว
- เบาหวาน
- ความดันโลหิตสูง
หัวใจ
- เจ็บหน้าอก ความสามารถออกแรง
- ไม่ได้ใช้ยาไนเตรต
ยาที่ใช้
- ยาความดันบางกลุ่ม
- ยาต้านเศร้าบางตัว
จิตใจ
- ซึมเศร้า ความห่อเหี่ยวใจ
ความสัมพันธ์
- ความสัมพันธ์กับภรรยา
- สุขภาพและความต้องการของภรรยา
การดูแล
- ปรับการดูแลโรคประจำตัว ร่วมกับแพทย์เจ้าของไข้ ให้น้ำตาลและความดันอยู่ในเกณฑ์ เพราะเป็นพื้นฐานของสุขภาพหลอดเลือด
- เริ่มยาช่วยการแข็งตัวอย่างระมัดระวัง ใช้ยากลุ่ม PDE5 inhibitors เริ่มขนาดต่ำ เนื่องจากผู้สูงอายุมักไวต่อยามากกว่า และแนะนำวิธีสังเกตอาการ เช่น เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือเจ็บหน้าอก (อ่าน: Tadalafil กับ Sildenafil)
- อธิบายข้อห้ามสำคัญ ห้ามใช้ร่วมกับยาไนเตรต และถ้าเจ็บหน้าอกระหว่างหรือหลังมีเพศสัมพันธ์ ต้องไปโรงพยาบาลทันที พร้อมบอกแพทย์ว่าใช้ยาอะไร
- ขยายความหมายของความสุขทางเพศ การกอด การสัมผัส การนอนใกล้กัน หรือแม้แต่การช่วยตัวเอง ล้วนเป็นการแสดงออกทางเพศที่ปกติและมีคุณค่า ไม่จำเป็นต้องจบที่การสอดใส่
- ดูแลภาพลักษณ์และความมั่นใจ ชวนให้ออกกำลังกายเบา ๆ ตามวัย ดูแลตัวเอง และมองตัวเองในกระจกด้วยความภูมิใจ
เมื่อนัดติดตาม คุณลุงบอกว่ารู้สึกมั่นใจขึ้น และได้ใกล้ชิดกับภรรยามากขึ้นในแบบที่ทั้งคู่สบายใจ
- 1ที่มาแข็งตัวลดลงหลายปี อยากมั่นใจและใกล้ชิดภรรยา
- 2คุมโรคประจำตัวน้ำตาลและความดัน ร่วมกับแพทย์เจ้าของไข้
- 3ยาอย่างระมัดระวังเริ่มขนาดต่ำตามที่แพทย์ประเมิน ห้ามใช้ร่วมยาไนเตรต
- 4ขยายความหมายกอด สัมผัส นอนใกล้กัน ไม่จำเป็นต้องจบที่การสอดใส่
- 5ผลลัพธ์มั่นใจขึ้น ใกล้ชิดภรรยาในแบบที่ทั้งคู่สบายใจ
สิ่งที่ได้เรียนรู้
- เรื่องเพศเป็นธรรมชาติของมนุษย์ทุกวัย งานวิจัยในผู้สูงอายุพบว่าหลายคนยังมีกิจกรรมทางเพศจนถึงวัย 70–80 และการได้คุยเรื่องนี้กับแพทย์สัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตที่ดี
- หมอต้องเป็นฝ่ายเปิดประเด็น เพราะผู้สูงอายุจำนวนมากไม่กล้าเริ่มก่อน
- ความปลอดภัยต้องมาก่อน ยาที่ใช้ได้ดีในคนหนุ่มต้องปรับให้เหมาะกับหัวใจ โรคร่วม และยาที่ใช้อยู่ของผู้สูงอายุ
- สุขภาพกายดี ใจดี สุขภาพทางเพศก็ดีตาม การดูแลทั้งคนคือหัวใจของเวชศาสตร์ครอบครัว (อ่าน: แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวคือใคร)
ถ้าคุณหรือคนในครอบครัวกำลังเจอแบบเดียวกัน
อ่านเพิ่มเรื่อง ผู้ชายวัย 50+ ดูแลอะไรบ้าง และ ED: สาเหตุและการรักษา อย่าซื้อยาช่วยแข็งตัวมาให้ผู้สูงอายุใช้เอง เพราะอาจมีปฏิกิริยากับยาโรคหัวใจ ที่ Dr. Kris Clinic ผมดูแลเรื่องสุขภาพทางเพศของผู้สูงอายุอย่างเป็นส่วนตัว ประเมินความปลอดภัยครบ และประสานกับแพทย์ประจำตัวได้ครับ
1
2
3
