เริ่ม PEP แล้วต้องทำอะไรต่อ: การกินยา 28 วันและการตรวจติดตาม

PEP คือการรักษา 28 วัน

ยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ HIV (PEP) เป็นยาต้านไวรัสที่ใช้ร่วมกันหลายตัว กินต่อเนื่อง 28 วันหลังมีความเสี่ยงที่สำคัญ ต้องเริ่มอย่างเร่งด่วนและมีการติดตามผล ไม่ใช่การกินยาเม็ดเดียวครั้งเดียวแล้วจบ^[1]

หลายคนให้ความสำคัญกับการเริ่มยาให้ทันเวลา ซึ่งถูกต้อง แต่การกินยาให้ครบและการตรวจติดตามหลังจากนั้นก็สำคัญไม่แพ้กัน

ทำไมการกินให้ครบจึงสำคัญ

PEP ได้ผลดีที่สุดเมื่อกินต่อเนื่องครบ 28 วันตามที่แพทย์สั่ง การลืมกินบ่อยหรือหยุดก่อนกำหนดอาจลดประสิทธิภาพในการป้องกัน^[1] การตรวจติดตามหลังครบยาก็จำเป็น เพื่อยืนยันว่าไม่ได้ติดเชื้อ และเพื่อวางแผนการป้องกันในอนาคต

ความเสี่ยงขึ้นกับเหตุการณ์

ความเสี่ยงในการติดเชื้อจากเหตุการณ์หนึ่งครั้งขึ้นกับรูปแบบการสัมผัส วิธีป้องกันอื่น และปริมาณไวรัสของคู่^[1] การที่แพทย์แนะนำ PEP ไม่ได้แปลว่าติดเชื้อแน่นอน แต่หมายความว่าความเสี่ยงสูงพอที่ควรป้องกันอย่างเต็มที่

ยาทำงานอย่างไร

PEP ใช้ยาต้านไวรัสหลายตัวร่วมกัน เพื่อยับยั้งการเพิ่มจำนวนของไวรัสในช่วงที่การติดเชื้อยังไม่ตั้งตัว ยาต้องอยู่ในร่างกายในระดับที่เพียงพอตลอดช่วงการรักษา จึงต้องกินทุกวันในเวลาใกล้เคียงกันจนครบ^[1],[2]

สูตรยาที่แนวทาง CDC ปี 2025 แนะนำในปัจจุบันเป็นยาที่ทนได้ดีกว่าสูตรในอดีตมาก ผู้ใช้ส่วนใหญ่มีผลข้างเคียงน้อยหรือไม่มีเลย^[1]

ตรวจอะไรก่อนเริ่มยา

แพทย์จะตรวจตั้งต้นตามความเหมาะสม ได้แก่ ตรวจ HIV ตรวจการทำงานของไตและตับ ตรวจไวรัสตับอักเสบบีและซี และตรวจการตั้งครรภ์ในผู้ที่อาจตั้งครรภ์ได้ รวมถึงตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นตามความเสี่ยง^[1],[2]

ข้อสำคัญคือ ไม่ควรรอผลการตรวจทุกอย่างก่อนเริ่มยา ถ้ามีข้อบ่งชี้ แพทย์จะให้เริ่มยาทันที แล้วปรับแผนเมื่อได้ผลตรวจ^[1]

ระหว่างกินยาและหลังครบยา

ติดตามช่วงแรก แพทย์มักนัดหรือติดต่อในช่วงแรกของการกินยา เพื่อดูว่ากินยาได้สม่ำเสมอหรือไม่และมีผลข้างเคียงอย่างไร^[1] ผลข้างเคียงที่อาจพบ เช่น คลื่นไส้ ท้องเสีย ปวดศีรษะ หรืออ่อนเพลีย มักไม่รุนแรงและดีขึ้นเอง

ถ้าลืมกินยา ให้กินทันทีที่นึกได้ หากใกล้เวลามื้อถัดไปมากแล้ว ให้ข้ามมื้อที่ลืมและกินมื้อถัดไปตามปกติ ไม่ต้องกินเพิ่มเป็นสองเท่า และแจ้งแพทย์หากลืมบ่อย

ตรวจ HIV ติดตาม แนวทาง CDC ปี 2025 แนะนำให้ตรวจ HIV ติดตามที่ 4–6 สัปดาห์และ 12 สัปดาห์หลังสัมผัสเชื้อ^[1] เนื่องจากยาต้านไวรัสอาจมีผลต่อการตรวจพบเชื้อ ควรตรวจตามแผนที่แพทย์กำหนดเฉพาะสำหรับผู้ที่ใช้ PEP แทนการพึ่งชุดตรวจด้วยตนเองเพียงอย่างเดียว^[1],[2]

หลังครบยา ถ้ายังมีความเสี่ยงต่อเนื่อง ควรคุยเรื่อง PrEP ซึ่งสามารถเริ่มต่อจาก PEP ได้ทันทีเมื่อผลตรวจ HIV เป็นลบ^[1],[3]

ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลอย่างไร

เมื่อเริ่ม PEP ที่คลินิก เราจะอธิบายวิธีกินยา ผลข้างเคียงที่อาจพบ และสิ่งที่ควรทำเมื่อลืมกินยา พร้อมให้ช่องทาง LINE สำหรับถามได้ตลอดการกินยา เราจะนัดตรวจติดตามตามแนวทาง และอธิบายผลให้เข้าใจ

หลังครบยา เราช่วยประเมินว่า PrEP เหมาะกับคุณหรือไม่ และตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นตามความเสี่ยง ทุกขั้นตอนเป็นความลับและไม่ตัดสิน

คำถามที่พบบ่อย

นพ.กฤดา เอื้อกฤดาธิการ (หมอคริส)

แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผ่านการอบรมด้านเพศวิทยาคลินิกและเวชศาสตร์ทางเพศ ปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี และดูแลผู้รับบริการด้านสุขภาพทางเพศ ฮอร์โมน และความหลากหลายทางเพศที่ Dr. Kris Clinic ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

1. CDC nPEP Recommendations 2025. MMWR 74(RR-1)
2. CDC: Getting Tested for HIV; test window periods
3. CDC HIV Nexus: Clinical Guidance for PrEP (current page)

อ่านต่อ

คู่มือหลัก: HIV & STI Prevention

PrEP กับ PEP ต่างกันอย่างไร: ยาป้องกัน HIV ก่อนและหลังเสี่ยงหลังมีความเสี่ยง HIV ควรทำอะไร: คู่มือ 72 ชั่วโมงแรกPrEP แบบกินทุกวันกับแบบ 2-1-1: ใครใช้แบบไหนได้

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลอ้างอิงเป็นไปตามแหล่งที่ระบุ ณ วันที่อัปเดต