เริมที่อวัยวะเพศ: อาการ การตรวจ การรักษา และการใช้ชีวิตอย่างมั่นใจ

เริมคืออะไร

เริมที่อวัยวะเพศเกิดจากเชื้อไวรัสเริม (herpes simplex virus หรือ HSV) ชนิดที่ 2 หรือชนิดที่ 1 ซึ่งเดิมพบบ่อยที่ปาก ทำให้เกิดตุ่มน้ำใสเป็นกลุ่มที่แตกเป็นแผลตื้นและเจ็บ บริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือต้นขา^[1]

ข่าวดีคือเริมควบคุมอาการได้ และลดความถี่ของการกำเริบได้ แม้ยาต้านไวรัสจะไม่ได้กำจัดเชื้อที่แฝงอยู่ในร่างกายให้หมดไป^[1] ผู้ที่เป็นเริมส่วนใหญ่ใช้ชีวิตและมีความสัมพันธ์ได้ตามปกติ

ข้อมูลที่ถูกต้องช่วยได้มาก

การได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเริมมักทำให้รู้สึกตกใจ อับอาย หรือกังวลเรื่องความสัมพันธ์ ข้อมูลที่ถูกต้องช่วยให้ดูแลอาการได้ดี ป้องกันการแพร่เชื้อ และหลีกเลี่ยงการด่วนสรุปเรื่องความไม่ซื่อสัตย์^[1]

ความจริงที่สำคัญคือ เชื้อเริมแฝงอยู่ได้นานหลายปีโดยไม่มีอาการ การมีอาการครั้งแรกในความสัมพันธ์ปัจจุบันจึงไม่ได้แปลว่าคู่ไม่ซื่อสัตย์

พบบ่อยแค่ไหน

องค์การอนามัยโลกประมาณว่าในปี 2020 มีผู้ติดเชื้อ HSV-2 ประมาณ 520 ล้านคน หรือราว 13% ของประชากรอายุ 15–49 ปีทั่วโลก^[4] คนจำนวนมากที่ติดเชื้อไม่เคยมีแผลที่สังเกตได้ และไม่รู้ว่าตัวเองติดเชื้อ

ทำไมเริมจึงกลับมาเป็นซ้ำ

หลังติดเชื้อครั้งแรก ไวรัสเริมจะไปแฝงตัวอยู่ในปมประสาทใกล้ไขสันหลัง และอาจกลับมาทำงานเป็นครั้งคราว ทำให้เกิดแผลซ้ำ หรือปล่อยเชื้อออกมาทางผิวหนังโดยไม่มีแผลที่มองเห็น (asymptomatic shedding)^[1],[2]

การกำเริบมักเบาลงและห่างขึ้นตามเวลา ปัจจัยกระตุ้นที่พบบ่อย ได้แก่ ความเครียด การพักผ่อนไม่พอ การเจ็บป่วย และการเสียดสี หลายคนมีอาการเตือนก่อนเกิดแผล เช่น คัน แสบ หรือเสียวบริเวณที่จะเป็น

ตรวจอย่างไรให้ถูกต้อง

วิธีที่ดีที่สุดคือการป้ายเชื้อจากแผลที่ยังใหม่ แล้วตรวจด้วยวิธี PCR หรือ NAAT ซึ่งบอกได้ทั้งว่าเป็นเริมหรือไม่ และเป็นชนิดที่ 1 หรือ 2^[1],[2] ชนิดของเชื้อช่วยคาดการณ์ความถี่ของการกำเริบได้

การตรวจเลือดหาแอนติบอดีไม่แนะนำเป็นการตรวจคัดกรองทั่วไปในคนที่ไม่มีอาการ และไม่สามารถบอกได้ว่าติดเชื้อมาเมื่อไร^[1],[2]

ทางเลือกการรักษา

ยาต้านไวรัส เช่น acyclovir หรือ valacyclovir ใช้ได้สองแบบ เลือกตามอาการ ความถี่ของการกำเริบ และความต้องการของแต่ละคน^[1],[2]

• รักษาเป็นครั้งคราว (episodic) กินยาเมื่อเริ่มมีอาการเตือนหรือแผล ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นและอาการเบาลง ได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มเร็ว
• กินกดไวรัสทุกวัน (suppressive) เหมาะกับผู้ที่กำเริบบ่อยหรือกังวลเรื่องการแพร่เชื้อให้คู่ ช่วยลดความถี่ของการกำเริบและลดโอกาสแพร่เชื้อ

การลดการแพร่เชื้อ เชื้อแพร่ได้แม้ไม่มีแผลที่มองเห็น ควรงดการสัมผัสบริเวณที่เป็นขณะมีแผลหรือมีอาการเตือน ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยงได้แต่ไม่ทั้งหมด เพราะไม่ได้คลุมผิวหนังทุกส่วน^[1]

ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลอย่างไร

หากมีแผลหรือตุ่มที่อวัยวะเพศ มาพบเราในช่วงที่แผลยังใหม่ เพื่อตรวจเชื้อจากแผลให้ได้ผลแม่นยำ เราอธิบายผลอย่างเข้าใจและไม่ตัดสิน และวางแผนการรักษาที่เหมาะกับคุณ ทั้งแบบเป็นครั้งคราวหรือกดไวรัส

เราช่วยคุยเรื่องการบอกคู่และการลดการแพร่เชื้ออย่างเป็นธรรมชาติ และตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นที่ควรตรวจร่วม หากความกังวลกระทบความสัมพันธ์ สามารถใช้บริการปรึกษาคู่ที่ Kris Care Space ได้

คำถามที่พบบ่อย

นพ.กฤดา เอื้อกฤดาธิการ (หมอคริส)

แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผ่านการอบรมด้านเพศวิทยาคลินิกและเวชศาสตร์ทางเพศ ปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี และดูแลผู้รับบริการด้านสุขภาพทางเพศ ฮอร์โมน และความหลากหลายทางเพศที่ Dr. Kris Clinic ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

1. CDC STI Guidelines: Genital Herpes
2. CDC STI Treatment Guidelines (2021; current online guidance)
3. CDC STI Guidelines: Screening Recommendations
4. WHO: Herpes simplex virus; global 2020 estimates

อ่านต่อ

คู่มือหลัก: HIV & STI Prevention

ควรตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STI) อะไรบ้าง และตรวจเมื่อไรซิฟิลิส: อาการ การตรวจ และการรักษาตามระยะของโรคหนองในและหนองในเทียม: อาการ การตรวจ และการรักษาที่ถูกต้อง

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลอ้างอิงเป็นไปตามแหล่งที่ระบุ ณ วันที่อัปเดต