ฮอร์โมนเพศชาย (TRT) กับการมีบุตร: สิ่งที่ต้องรู้ก่อนเริ่ม

TRT ช่วยเรื่องเพศ แต่ไม่ช่วยเรื่องมีลูก

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยมากคือ ฮอร์โมนเพศชายมากขึ้นแปลว่าความเป็นชายและความสามารถในการมีบุตรดีขึ้น ความจริงกลับตรงกันข้าม ฮอร์โมนเพศชายจากภายนอกทำให้สมองหยุดกระตุ้นอัณฑะ จึงลดการสร้างอสุจิลงอย่างมาก จนอาจไม่มีอสุจิเลย แม้ความต้องการทางเพศหรือการแข็งตัวจะดีขึ้นก็ตาม^[1]

ผู้ชายหลายคนเพิ่งรู้เรื่องนี้หลังจากใช้ฮอร์โมนมาระยะหนึ่งและพยายามมีลูกไม่สำเร็จ การรู้ก่อนเริ่มจึงสำคัญมาก

ทำไมต้องคุยเรื่องนี้ก่อนเริ่มยา

แนวทางของสมาคมศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะยุโรป (EAU) แนะนำให้คุยเรื่องการมีบุตรก่อนเริ่ม TRT ทุกครั้ง เพราะจำนวนอสุจิอาจลดลงมากหรือตรวจไม่พบเลย^[1] การตัดสินใจเรื่องฮอร์โมนจึงไม่ใช่เรื่องของผู้ชายคนเดียว แต่ควรคำนึงถึงแผนครอบครัวในอนาคตด้วย

สำหรับผู้ชายที่ยังไม่แน่ใจเรื่องการมีลูก หรืออาจอยากมีในอีกหลายปี การวางแผนตั้งแต่ต้นช่วยเปิดทางเลือก เช่น การฝากอสุจิไว้ก่อน

อสุจิลดลงมากน้อยแค่ไหน

ระดับการกดการสร้างอสุจิแตกต่างกันตามรูปแบบยา ขนาด และระยะเวลาที่ใช้ ไม่มีตัวเลขเดียวที่รับประกันได้ว่าจะยังมีบุตรได้^[3] บางคนอสุจิลดลงบางส่วน บางคนหายไปทั้งหมด และไม่สามารถทำนายล่วงหน้าได้แน่นอนว่าใครจะเป็นแบบไหน

ทำไมฮอร์โมนจากภายนอกจึงกดการสร้างอสุจิ

การสร้างอสุจิต้องอาศัยสองสิ่ง คือ ฮอร์โมน FSH จากต่อมใต้สมอง และระดับเทสโทสเตอโรนที่สูงมากภายในอัณฑะ ซึ่งสูงกว่าในเลือดหลายเท่า ฮอร์โมน LH จากสมองเป็นตัวสั่งให้อัณฑะสร้างเทสโทสเตอโรนภายในนี้^[1],[2]

เมื่อได้รับฮอร์โมนจากภายนอก สมองรับรู้ว่าระดับในเลือดสูงพอแล้ว จึงลดการหลั่ง LH และ FSH ผลคือเทสโทสเตอโรนภายในอัณฑะลดลงมาก การสร้างอสุจิจึงลดลงหรือหยุด และอัณฑะมักเล็กลง แม้ระดับในเลือดจะดูปกติหรือสูงก็ตาม^[1],[2]

ประเมินอย่างไร

แพทย์จะถามเป้าหมายเรื่องการมีบุตรอย่างตรงไปตรงมา ทั้งตอนนี้และในอนาคต ถามประวัติการใช้ฮอร์โมนหรือสเตียรอยด์ที่ผ่านมา รวมถึงจากยิมหรือแหล่งออนไลน์ และตรวจอัณฑะ^[1],[2]

เมื่อมีข้อบ่งชี้ แพทย์อาจส่งตรวจน้ำอสุจิและฮอร์โมนที่เกี่ยวข้อง เช่น LH และ FSH เพื่อดูว่าการสร้างอสุจิเป็นอย่างไร และวางแผนการดูแลที่เหมาะสม^[1],[3]

ทางเลือกสำหรับผู้ที่อยากมีบุตร

ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนเริ่ม TRT หากต้องการมีบุตร ควรได้รับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญด้านการเจริญพันธุ์ก่อนเริ่มฮอร์โมน^[1],[2]

ฝากอสุจิไว้ก่อน สำหรับผู้ที่จำเป็นต้องใช้ฮอร์โมนแต่อาจอยากมีลูกในอนาคต การแช่แข็งอสุจิก่อนเริ่มยาเป็นทางเลือกที่ช่วยรักษาโอกาสไว้

การรักษาที่ตรงกับสาเหตุ ในผู้ที่ฮอร์โมนต่ำจากสมองหรือต่อมใต้สมอง แพทย์อาจพิจารณายาที่กระตุ้นการสร้างฮอร์โมนของร่างกายเอง เช่น hCG ซึ่งช่วยให้อัณฑะทำงานและสร้างอสุจิได้ แทนการให้ฮอร์โมนจากภายนอก^[1],[2]

ถ้าใช้ฮอร์โมนอยู่แล้วและอยากมีลูก อย่าหยุดเองโดยไม่มีแผน ควรพบแพทย์เพื่อวางแผนการหยุดยาและการฟื้นฟู ซึ่งการกลับมาสร้างอสุจิหลังหยุดยาอาจใช้เวลาหลายเดือนหรือนานกว่านั้น และไม่รับประกันว่าจะกลับมาเป็นปกติทุกคน^[1],[3]

ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลอย่างไร

ทุกคนที่มาปรึกษาเรื่อง TRT จะได้รับคำถามเรื่องแผนการมีบุตรเสมอ เราอธิบายผลของฮอร์โมนต่ออสุจิอย่างชัดเจนก่อนตัดสินใจ และถ้าการมีบุตรยังสำคัญ เราจะช่วยวางแผนทางเลือกอื่นหรือส่งต่อไปยังผู้เชี่ยวชาญด้านการเจริญพันธุ์

สำหรับผู้ที่เคยใช้ฮอร์โมนหรือสเตียรอยด์จากแหล่งอื่นแล้วอยากมีลูก เรายินดีให้คำปรึกษาโดยไม่ตัดสิน และช่วยวางแผนการหยุดยาอย่างปลอดภัย

คำถามที่พบบ่อย

นพ.กฤดา เอื้อกฤดาธิการ (หมอคริส)

แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผ่านการอบรมด้านเพศวิทยาคลินิกและเวชศาสตร์ทางเพศ ปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี และดูแลผู้รับบริการด้านสุขภาพทางเพศ ฮอร์โมน และความหลากหลายทางเพศที่ Dr. Kris Clinic ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

1. EAU Guidelines 2026: Male Hypogonadism
2. Endocrine Society: Testosterone Therapy for Hypogonadism (2018)
3. EAU Guidelines 2026: Male Infertility

อ่านต่อ

คู่มือหลัก: สุขภาพเพศชาย

ฮอร์โมนเพศชายต่ำ: อาการและเกณฑ์วินิจฉัยที่ถูกต้องต้องตรวจอะไรบ้างก่อนเริ่มฮอร์โมนเพศชาย (TRT)ฮอร์โมนเพศชายแบบฉีดกับแบบทา: ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหน

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลอ้างอิงเป็นไปตามแหล่งที่ระบุ ณ วันที่อัปเดต