Testosterone enanthate กับ undecanoate: ยาฉีดสองแบบต่างกันอย่างไร

ยาฉีดสองชนิดนี้คืออะไร

ฮอร์โมนเพศชายแบบฉีดเข้ากล้ามเนื้อที่ใช้กันแพร่หลายมีสองชนิดหลัก คือ testosterone enanthate และ testosterone undecanoate ทั้งสองคือฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนที่จับกับสารเคมีต่างชนิดกัน (เรียกว่า ester) เพื่อควบคุมความเร็วในการปลดปล่อยฮอร์โมนจากกล้ามเนื้อเข้าสู่กระแสเลือด^[1]

ความแตกต่างหลักจึงอยู่ที่ “ระยะเวลาการปลดปล่อย” และ “รอบการฉีด” ไม่ใช่ความแรงของฮอร์โมน และขนาดยาของสองชนิดนี้ไม่สามารถแปลงเทียบกันได้โดยตรง^[1]

ทำไมต้องเข้าใจความต่าง

ผู้ใช้หลายคนเห็นกราฟระดับฮอร์โมนในอินเทอร์เน็ต แล้วพยายามปรับรอบฉีดหรือขนาดเองเพื่อให้รู้สึกดีขึ้น ซึ่งอาจทำให้ระดับฮอร์โมนสูงเกินไป เลือดข้น หรือเกิดผลข้างเคียงอื่น การเข้าใจว่ายาแต่ละชนิดปลดปล่อยอย่างไร ช่วยป้องกันการปรับยาอย่างไม่เหมาะสม^[1]

อีกเหตุผลคือการตรวจเลือด เวลาที่ควรเจาะเลือดของสองชนิดนี้ไม่เหมือนกัน ถ้าเจาะผิดเวลา จะได้ผลที่ทำให้ตัดสินใจผิดได้

ใช้ยาฉีดเมื่อไร

ยาฉีดเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้ที่ยืนยันแล้วว่าขาดฮอร์โมนจริงและมีอาการ ตัวเลขความชุกของผลเลือดต่ำไม่เท่ากับจำนวนคนที่ควรได้รับฮอร์โมน^[1] ผลิตภัณฑ์ที่มีจำหน่ายและนิยมใช้ยังแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ

ระดับฮอร์โมนหลังฉีดแต่ละชนิด

Testosterone enanthate ออกฤทธิ์สั้นกว่า โดยทั่วไปฉีดทุก 1–3 สัปดาห์ตามที่แพทย์กำหนด ระดับฮอร์โมนจะขึ้นสูงในช่วงไม่กี่วันแรกหลังฉีด แล้วค่อย ๆ ลดลงจนต่ำในช่วงก่อนเข็มถัดไป^[1],[2] บางคนจึงรู้สึกถึงพลังงาน อารมณ์ หรือความต้องการทางเพศที่ขึ้นลงตามรอบ และช่วงที่ระดับสูงอาจทำให้เลือดข้นได้ง่ายกว่า

Testosterone undecanoate ออกฤทธิ์ยาว หลังฉีดเข็มแรกและเข็มที่สองห่างกันประมาณ 6 สัปดาห์ จากนั้นมักฉีดทุกประมาณ 10–14 สัปดาห์ ระดับฮอร์โมนค่อนข้างคงที่กว่า การขึ้นลงน้อยกว่า^[1],[2]

ทั้งนี้ระดับจริงในแต่ละคนขึ้นกับผลิตภัณฑ์ ขนาด น้ำหนักตัว และการตอบสนองของร่างกาย จึงต้องใช้การตรวจเลือดจริงเป็นหลัก ไม่ใช่กราฟทั่วไป^[1]

ติดตามผลอย่างไร

การติดตามผลใช้อาการ การตรวจเลือดที่ตรงเวลา ความเข้มข้นของเลือด และผลข้างเคียงร่วมกัน ไม่ใช่ดูกราฟระดับฮอร์โมนทั่วไป^[1],[2]

• สำหรับ enanthate แนวทาง Endocrine Society แนะนำให้ตรวจระดับฮอร์โมนช่วงกลางรอบระหว่างสองเข็ม เพื่อดูระดับเฉลี่ย^[2]
• สำหรับ undecanoate มักตรวจในช่วงท้ายรอบ ก่อนฉีดเข็มถัดไป เพื่อดูว่าระดับยังไม่ต่ำเกินไป^[2]
• ทั้งสองชนิด ต้องตรวจความเข้มข้นของเลือดและวัดความดันเป็นระยะ และประเมินต่อมลูกหมากตามอายุและความเสี่ยง^[1],[3]

เลือกชนิดไหนดี

การเลือกพิจารณาจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่ อาการที่ขึ้นลงตามรอบ ความเข้มข้นของเลือด โรคประจำตัว การเดินทาง และค่าใช้จ่าย^[1],[2] ตัวอย่างเช่น คนที่รู้สึกถึงการขึ้นลงของอารมณ์ตามรอบฉีดมาก หรือเลือดข้นง่าย อาจได้ประโยชน์จากยาที่ออกฤทธิ์ยาว ส่วนคนที่ต้องการปรับขนาดได้ละเอียดหรือคำนึงเรื่องค่าใช้จ่าย อาจเลือกยาที่ออกฤทธิ์สั้นกว่า

การฉีดต้องทำโดยบุคลากรที่เหมาะสม และปฏิบัติตามข้อกำหนดเฉพาะของแต่ละผลิตภัณฑ์ สำหรับ undecanoate ซึ่งมีปริมาณน้ำมันมาก ต้องฉีดเข้ากล้ามเนื้ออย่างช้า ๆ และสังเกตอาการหลังฉีดตามข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์ เพราะมีรายงานการเกิดอาการไอหรือหายใจลำบากชั่วคราวจากน้ำมันในยา ซึ่งพบได้น้อย^[1],[3]

ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลอย่างไร

เราอธิบายความต่างของยาฉีดแต่ละชนิดเป็นภาษาที่เข้าใจง่าย และเลือกร่วมกันตามอาการ ผลเลือด และรูปแบบชีวิต การฉีดทำในคลินิกโดยบุคลากรทางการแพทย์ พร้อมนัดตรวจเลือดในเวลาที่เหมาะกับชนิดยา

หากคุณใช้ฮอร์โมนแบบฉีดจากที่อื่นอยู่แล้ว เรายินดีทบทวนประวัติและผลเลือดเดิม เพื่อปรับแผนให้ปลอดภัยขึ้น โดยไม่ตัดสิน

คำถามที่พบบ่อย

นพ.กฤดา เอื้อกฤดาธิการ (หมอคริส)

แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผ่านการอบรมด้านเพศวิทยาคลินิกและเวชศาสตร์ทางเพศ ปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี และดูแลผู้รับบริการด้านสุขภาพทางเพศ ฮอร์โมน และความหลากหลายทางเพศที่ Dr. Kris Clinic ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

1. EAU Guidelines 2026: Male Hypogonadism
2. Endocrine Society: Testosterone Therapy for Hypogonadism (2018)
3. FDA: Testosterone Information; June 2026 labelling update

อ่านต่อ

คู่มือหลัก: สุขภาพเพศชาย

ฮอร์โมนเพศชายต่ำ: อาการและเกณฑ์วินิจฉัยที่ถูกต้องต้องตรวจอะไรบ้างก่อนเริ่มฮอร์โมนเพศชาย (TRT)ฮอร์โมนเพศชายแบบฉีดกับแบบทา: ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหน

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลอ้างอิงเป็นไปตามแหล่งที่ระบุ ณ วันที่อัปเดต