เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์: สาเหตุ การตรวจ และการรักษาที่ไม่ต้องทนเจ็บ

เจ็บแล้วไม่ต้องทน

การเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ (dyspareunia) เป็นปัญหาที่พบได้ และไม่ใช่สิ่งที่ผู้หญิงต้องอดทน อาการเจ็บอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น ช่องคลอดแห้ง โรคผิวหนัง การติดเชื้อ กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็ง หรือโรคในอุ้งเชิงกราน^[1]

หลายคนเงียบไว้เพราะอาย หรือคิดว่าเป็นเรื่องปกติ แต่ส่วนใหญ่มีสาเหตุที่รักษาได้

ทำไมไม่ควรฝืน

ความเจ็บคือสัญญาณให้หยุดและหาสาเหตุ ไม่มีใครต้องทนเจ็บเพื่อคู่^[1] การฝืนมีเพศสัมพันธ์ทั้งที่เจ็บ ทำให้ร่างกายเรียนรู้ที่จะคาดว่าจะเจ็บ กล้ามเนื้อจึงเกร็งมากขึ้น และความเจ็บยิ่งรุนแรงขึ้น เกิดเป็นวงจรที่แก้ยากขึ้นเรื่อย ๆ

พบบ่อยแค่ไหน

ตัวเลขความชุกแตกต่างกันมากตามอายุ ตำแหน่งที่เจ็บ และวิธีวัด การเคยเจ็บบ้างเป็นครั้งคราวไม่เหมือนกับภาวะเจ็บเรื้อรัง^[1] แต่ ACOG ระบุว่าผู้หญิงจำนวนมากเคยมีอาการเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ในช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต

สาเหตุที่พบบ่อย

สาเหตุแบ่งตามตำแหน่งที่เจ็บได้คร่าว ๆ ดังนี้^[1],[2]

• เจ็บบริเวณปากช่องคลอดหรือตื้น ๆ เช่น น้ำหล่อลื่นไม่พอ ช่องคลอดแห้งจากฮอร์โมน โรคผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ การติดเชื้อรา หรือกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็ง
• เจ็บลึกในอุ้งเชิงกราน เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ อุ้งเชิงกรานอักเสบ ซีสต์ที่รังไข่ หรือพังผืด
• ปัจจัยด้านจิตใจและความสัมพันธ์ เช่น ความกังวล ประสบการณ์ที่เจ็บมาก่อน หรือความรู้สึกไม่ปลอดภัย ซึ่งมักเกิดร่วมกับสาเหตุทางกาย

การตรวจ

แพทย์จะถามว่าเจ็บตรงไหน ตื้นหรือลึก เริ่มเมื่อไร เจ็บทุกครั้งหรือบางครั้ง และมีอาการอื่นร่วมหรือไม่ เช่น ตกขาว คัน ประจำเดือนผิดปกติ หรือปวดท้องน้อย^[1],[2]

การตรวจภายในทำเมื่อได้รับความยินยอม ผู้ป่วยสามารถขอให้หยุดได้ทุกเมื่อ และแพทย์อาจเริ่มจากการตรวจภายนอกก่อน การตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจเชื้อหรืออัลตราซาวด์ ทำตามข้อบ่งชี้

การรักษาตามสาเหตุ

ระหว่างรอการรักษา หยุดกิจกรรมที่ทำให้เจ็บ และเลือกความใกล้ชิดรูปแบบอื่นที่สบาย สารหล่อลื่นที่เหมาะสมอาจช่วยได้^[1]

รักษาตามสาเหตุ อาจรวมถึง^[1],[2]

• ดูแลผิวหนัง และรักษาโรคผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ
• รักษาการติดเชื้อ เมื่อตรวจยืนยันแล้ว
• ฮอร์โมนเฉพาะที่ ในผู้ที่ช่องคลอดแห้งจากการขาดฮอร์โมนเมื่อเหมาะสม
• กายภาพบำบัดกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน เพื่อคลายการเกร็ง
• การให้คำปรึกษาด้านเพศหรือคู่ เพื่อลดความกังวลและวงจรความเจ็บ

ควรหลีกเลี่ยงการซื้อยาปฏิชีวนะหรือยาชามาใช้เองซ้ำ ๆ เพราะอาจไม่ตรงสาเหตุและทำให้ระคายเคืองมากขึ้น^[1]

ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลอย่างไร

เราฟังอาการของคุณอย่างละเอียดและไม่ตัดสิน ตรวจเมื่อคุณพร้อมและยินยอม และคุณหยุดการตรวจได้ทุกเมื่อ เราตรวจหาสาเหตุที่รักษาได้ เช่น การติดเชื้อหรือช่องคลอดแห้ง และวางแผนการรักษาร่วมกับคุณ

หากต้องการ เราส่งต่อกายภาพบำบัดอุ้งเชิงกราน หรือการปรึกษาเรื่องเพศและคู่ที่ Kris Care Space และส่งต่อสูตินรีแพทย์เมื่อสงสัยโรคในอุ้งเชิงกราน

คำถามที่พบบ่อย

นพ.กฤดา เอื้อกฤดาธิการ (หมอคริส)

แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผ่านการอบรมด้านเพศวิทยาคลินิกและเวชศาสตร์ทางเพศ ปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี และดูแลผู้รับบริการด้านสุขภาพทางเพศ ฮอร์โมน และความหลากหลายทางเพศที่ Dr. Kris Clinic ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

1. ACOG: When Sex Is Painful
2. NHS: Vaginismus
3. NICE NG23: Menopause—identification and management; recommendations

อ่านต่อ

คู่มือหลัก: สุขภาพเพศหญิง

ความต้องการทางเพศลดลงในผู้หญิง: เมื่อไรควรปรึกษา และดูแลอย่างไรภาวะเกร็งและกลัวการสอดใส่ (Vaginismus): เข้าใจและรักษาได้ช่องคลอดแห้งและวัยหมดประจำเดือน (GSM): อาการและทางเลือกการรักษา

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลอ้างอิงเป็นไปตามแหล่งที่ระบุ ณ วันที่อัปเดต