ความต้องการทางเพศลดลงในผู้หญิง: เมื่อไรควรปรึกษา และดูแลอย่างไร

ความต้องการทางเพศลดลง ผิดปกติไหม

ความต้องการทางเพศขึ้นลงได้ตามธรรมชาติตลอดชีวิต ขึ้นกับสุขภาพ ความเครียด ช่วงวัย และความสัมพันธ์ ความต้องการที่ลดลงจึงไม่ใช่โรคเสมอไป^[1]

การประเมินจะเหมาะสมเมื่อตัวผู้หญิงเองรู้สึกทุกข์ใจกับการเปลี่ยนแปลงนี้ และอยากให้มีการดูแล โดยต้องมองทั้งสุขภาพกาย อารมณ์ ความสัมพันธ์ และบริบทของชีวิต^[1]

ความทุกข์ของเจ้าตัวสำคัญที่สุด

สิ่งที่สำคัญคือความรู้สึกและเป้าหมายของผู้หญิงเอง ไม่ใช่ความคาดหวังเรื่องความถี่ของคนอื่น^[1] ผู้หญิงหลายคนรู้สึกผิดหรือกังวลว่าตัวเอง “ผิดปกติ” เพราะเทียบกับคู่หรือภาพในสื่อ ทั้งที่ความต้องการที่ต่างกันระหว่างคู่เป็นเรื่องพบบ่อย

ความเข้าใจเรื่อง ความต้องการแบบตอบสนอง (responsive desire) ช่วยได้มาก ผู้หญิงจำนวนมากไม่ได้รู้สึกอยากขึ้นมาเองก่อน แต่ความต้องการเกิดขึ้นหลังจากเริ่มมีความใกล้ชิดในบรรยากาศที่ผ่อนคลาย ซึ่งเป็นรูปแบบปกติ ไม่ใช่ความบกพร่อง

พบบ่อยแค่ไหน

สมาคม ISSWSH รายงานว่าภาวะความต้องการทางเพศต่ำที่ก่อความทุกข์ (hypoactive sexual desire disorder หรือ HSDD) พบในผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ประมาณ 10% ขึ้นกับนิยามและกลุ่มประชากร^[4] ความต้องการต่ำเพียงอย่างเดียวโดยไม่มีความทุกข์ใจ ไม่ถือว่าเป็น HSDD

อะไรมีผลต่อความต้องการทางเพศ

ความต้องการทางเพศไม่ได้ขึ้นกับฮอร์โมนตัวเดียว แต่สะท้อนหลายปัจจัยร่วมกัน^[1],[2]

• สุขภาพกาย เช่น โรคเรื้อรัง ภาวะหลังคลอด วัยหมดประจำเดือน และความเหนื่อยล้า
• ยา เช่น ยาต้านซึมเศร้าบางกลุ่ม และยาคุมกำเนิดในบางคน
• การนอนและความเครียด จากงาน การเลี้ยงลูก หรือภาระในบ้าน
• ความเจ็บปวด ขณะมีเพศสัมพันธ์ ซึ่งทำให้ร่างกายหลีกเลี่ยงโดยธรรมชาติ
• ความสัมพันธ์ เช่น ความขัดแย้ง การสื่อสาร และความรู้สึกปลอดภัย
• สุขภาพจิตและภาพลักษณ์ของตัวเอง

การประเมิน

แพทย์จะสอบถามว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นนานเท่าไร เจ้าตัวรู้สึกทุกข์ใจหรือไม่ เกิดในบริบทใด ยาที่ใช้ โรคประจำตัว ความเจ็บปวด และความปลอดภัยในความสัมพันธ์^[1],[2]

การตรวจระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนไม่ได้ใช้วินิจฉัย HSDD และไม่ได้บอกว่าผู้หญิงควรมีความต้องการทางเพศมากเพียงใด^[1] การตรวจเลือดอื่นจะทำตามอาการ เช่น เมื่อสงสัยภาวะไทรอยด์หรือโลหิตจาง

แนวทางการดูแล

การดูแลเริ่มจากปัจจัยที่แก้ไขได้ และเคารพความต้องการและขอบเขตของผู้หญิง^[1],[2]

• แก้ปัจจัยที่ย้อนกลับได้ เช่น ปรับยาที่มีผลข้างเคียง รักษาอาการเจ็บหรือช่องคลอดแห้ง และดูแลการนอน
• การบำบัดทางเพศและความสัมพันธ์ ช่วยเรื่องการสื่อสาร ความคาดหวัง และการสร้างความใกล้ชิดที่ไม่กดดัน
• ยา ใช้เฉพาะข้อบ่งชี้ที่เหมาะสม และขึ้นกับยาที่มีในแต่ละประเทศ ไม่ใช่คำตอบแรกสำหรับทุกคน

เป้าหมายคือคุณภาพชีวิตทางเพศที่เจ้าตัวพึงพอใจ ไม่ใช่การเพิ่มความถี่ให้ตรงกับความคาดหวังของคนอื่น

ที่ Dr. Kris Clinic เราดูแลอย่างไร

เราฟังเรื่องของคุณอย่างไม่ตัดสิน และประเมินแบบองค์รวมทั้งสุขภาพกาย ยา อารมณ์ และความสัมพันธ์ เราจะไม่ตีตราว่าคุณผิดปกติเพียงเพราะคู่อยากมีเพศสัมพันธ์บ่อยกว่า

หากต้องการ เราดูแลปัจจัยทางกายที่แก้ไขได้ และส่งต่อการบำบัดเรื่องเพศหรือการปรึกษาคู่ที่ Kris Care Space เพื่อให้คุณและคู่เข้าใจกันมากขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

นพ.กฤดา เอื้อกฤดาธิการ (หมอคริส)

แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ผ่านการอบรมด้านเพศวิทยาคลินิกและเวชศาสตร์ทางเพศ ปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี และดูแลผู้รับบริการด้านสุขภาพทางเพศ ฮอร์โมน และความหลากหลายทางเพศที่ Dr. Kris Clinic ประวัติและคุณวุฒิ

เอกสารอ้างอิง

1. ISSWSH Process of Care for HSDD (2018). doi:10.1016/j.mayocp.2017.11.002
2. ACOG: Your Sexual Health
3. NICE NG23: Menopause—identification and management; recommendations
4. ISSWSH: HSDD Expert Consensus Panel Review (Mayo Clinic Proceedings)

อ่านต่อ

คู่มือหลัก: สุขภาพเพศหญิง

เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์: สาเหตุ การตรวจ และการรักษาที่ไม่ต้องทนเจ็บภาวะเกร็งและกลัวการสอดใส่ (Vaginismus): เข้าใจและรักษาได้ช่องคลอดแห้งและวัยหมดประจำเดือน (GSM): อาการและทางเลือกการรักษา

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช่การรับรองผลการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาต้องผ่านการประเมินโดยแพทย์ ข้อมูลอ้างอิงเป็นไปตามแหล่งที่ระบุ ณ วันที่อัปเดต